close
تبلیغات در اینترنت
مجموعه مقالات آسیب شناسی عزاداری
loading...

سایت فرهنگی و مذهبی سما

مجموعه مقالات برگزیده آسیب شناسی عزاداری       الف. جايگاه مراسم عزاداري‏   عزاداري و برپايي مراسم ماتم در سوگ خوبان و اولياء خدا امري است که ريشه در قران و سيره نبوي(ص) وسيره امامان(ع) دارد. اين عزاداري‏ ها مصداق مودت اهل بيت(ع) است.(1)مصداق تعظيم شعائر الهي است.(2) مصداق…

مجموعه مقالات آسیب شناسی عزاداری

حسین مهرانفر بازدید : 203 دوشنبه 18 شهريور 1392 زمان : 13:42 نظرات ()

مجموعه مقالات برگزیده آسیب شناسی عزاداری

 

 

 
الف. جايگاه مراسم عزاداري‏
 
عزاداري و برپايي مراسم ماتم در سوگ خوبان و اولياء خدا امري است که ريشه در قران و سيره نبوي(ص) وسيره امامان(ع) دارد. اين عزاداري‏ ها مصداق مودت اهل بيت(ع) است.(1)مصداق تعظيم شعائر الهي است.(2) مصداق فرياد مظلوم عليه ظالم است(3) و در سيره نبي اکرم(ص) داريم که حضرت در سوگ شهداي احد و بويژه حمزه سيدالشهداء عزا گرفت وترغيب به عزاداري بر حضرت کرد نيز درسوگ شهادت حضرت جعفر بن ابي طالب و زيد بن حارثه و عبدالله بن‏رواحه عزا گرفت. برپائي مجلس عزا را عيب نمي ‏دانست و با آن برخورد نمي ‏کرد راوي گويد: يکي از بستگان پيامبراکرم (ص) از دنيا رفت، زن‌ها جمع شدند و مجلس عزا براي او برپا کردند عمر برخاست آنها را از اين‏کار نهي کرد و آنها را طرد نمود پيامر(ص) فرمود: عمر، رهايشان کن که چشم‏گريان و قلب مصيبت ديده و داغ تازه‏است.(4) شنيدني است که پيامبر اکرم(ص) براي امام حسين(ع) در روز اول ولادتش مجلس عزا گرفت.(5) در منزل ام سلمه در دوره کودکي براي امام حسين مجلس عزا گرفت.(6) در منزل عائشه براي حضرت امام حسين(ع) مجلس عزا گرفت.(7) در خانه امام علي(ع) براي حضرت عزا گرفت.(8) بنابراين اگر بگوئيم بنيانگذار عزاداري بر سيد و سالار شهيدان حضرت نبي اکرم(ص) امامان(ع) بوده است ‏سخني بگزاف نگفته ‏ايم.(9)
 
در سيره امامان(ع) هم برنام ه‏اي که هرگز در هيچ شرائطي ترک نشد برپائي عزا بر سالار شهيدان امام حسين(ع)بود. امام سجاد(ع) پس از امام حسين(ع) تا زنده بود در هر مجلس از داغ حسين مي‏گفت و در حقيقت مجلس عزا برپامي‏ کرد. امام باقر(ع) هم در شرائط سخت و خفقاني دستور مي‏داد روز عاشورا عزاي امام حسين را بر پا کند. مالک جهني مي‏گويد امام باقر(ع) در روز عاشورا فرمود: همه براي امام حسين گريه کنند و اهل خانه را دستور به‏ گريه بر حضرت مي‏کرد.(10) همين سيره را حضرت امام صادق(ع) و امامان ديگر(ع) داشتند آنها بر اين امر اصرار داشتند که از رهگذر عزاداري و برپائي عزاي سالار شهيدان چراغ پرفروز نهضت حسيني روشن بماند که ماند.
 
مجالس عزاي حسيني نه تنها نام سيدالشهداء(ع) را پرآوازه نگه داشته بلکه سبب ماندگاري پيام اسلام عزيز شدند.بر اين اساس است که احيا گر مکتب نجات بخش عاشورا در عصر حاضر حضرت امام خميني(ره) بيشترين تأکيدها رابر برپائي عزاداري سيد و سالار شهيدان داشتند: ملت ما قدر اين مجالس را بدانند مجالسي است که زنده نگه مي‏دارد ملت‌ها را (11) ملت ما را اين مجالس حفظ کرده بيخود نبود که رضاخان مأمورين ساواک رضا خان تمام مجالس عزا را قدغ ن‏کردند.(12) مجالس عزا را با همان شکوهي که پيشتر انجام مي‏ گرفت و بيشتر از او حفظ کنيد.(13) مجالس سوگواري ائمه اطهار(ع) را بايد حفظ کنيد اينها را بايد حفظ کنيد. اينها شعائر مذهبي ماست که بايدحفظ شود.
 
باتوجه به جايگاه رفيع عزاداري و گوهر ارزشمندي که در آن نهفته است بديهي است که دشمنان تلاش گسترده‏ در جهت تخريب و تحريف آن داشته باشند. در برهه‏ اي از زمان که عباسي‏ها قدرت‏مند بودند در پي تخريب عزاي ‏سالار شهيدان بودند که عزاداران را دستگير مي‏ کردند، شکنجه و اعدام مي‏کردند و در برهه ‏اي که قدرت مقابله‏ نداشتند، در پي تحريف آن بودند تا جلوي تأثير گذاري اين سنت مبارک را بگيرند. با توجه به تأثير ژرف فرهنگ ‏عاشورا در پيروزي و تدام انقلاب اسلامي، دشمنان قسم خورده اسلام اين بار در پي تحريف اين فرهنگ برآمدند تاتأثير آفريني آنرا کم‏رنگ کنند. گزارش ذيل هشداري است براي همه آنان که در اين رابطه تأثير گذارند هم بانيان محترم ‏هم خطباء محترم و هم مداحان محترم:
 
نقشه سيا در رابطه با فرهنگ عاشورا
 
اخيراً کتابي به نام نقشه‏اي براي جدائي مکاتب الهي در آمريکا انتشار يافته که در آن گفتگوي مفصلي با دکترمايکل برانت يکي از معاونان سابق سيا سازمان اطلاعاتي مرکزي آمريکا انجام شده است او در اين زمينه مي‏گويد بعد از مدتها تحقيق به اين نتيجه رسيديم که قدرت رهبر مذهبي ايران و استفاده از فرهنگ شهادت در انقلاب ايران تأثيرگذار بوده است ما همچنين به اين نتيجه دست يافتيم که شيعيان بيشتر از ديگر مذاهب اسلامي فعال و پويا هستند دراين گردهم آئي تصويب شد که بر روي مذهب شيعه تحقيقات بيشتري صورت گيرد و طبق اين تحقيقات برنامه‏ريزيهايي داشته باشيم به همين منظور چهل ميليون دلار بودجه براي آن اختصاص داديم و اين پروژه درسه مرحله به‏ترتيب زير انجام شد... پس از نظر سنجي ها وجمع آوري اطلاعات از سراسر جهان به نتايج مهمي دست يافتيم متوجه‏ شديم که قدرت مذهب شيعه در دست مراجع و روحانيت مي‏باشد... اين تحقيقات ما را به اين نتيجه رساند که بطورمستقيم نمي‏توان با مذهب شيعه رودر رو شد و امکان پيروزي بر آن بسيار سخت است و بايد پشت پرده کار کنيم ما بجاي ضرب المثل انگليسي اختلاف بيانداز حکومت کن از سياست اختلاف بياندازد نابود کن استفاده کرديم و درهمين راستا برنامه ريزي هاي گسترده ‏اي را براي سياست هاي بلند مدت خود طرح کرديم حمايت از افرادي که بامذهب ‏شيعه اختلاف نظر دارند و ترويج کافر بودن شيعيان به گونه ‏اي که در زمان مناسب عليه آنها توسط ديگر مذاهب اعلام‏جهاد شود. همچنين بايد تبليغات گسترده ‏اي راعليه مراجع و رهبران ديني شيعه صورت دهيم تا آنها مقبوليت خود را در ميان مردم از دست بدهند.
 
يکي ديگر از مواردي که بايد روي آن کار مي‏کرديم موضوع فرهنگ عاشورا و شهادت‏ طلبي بود که هر ساله شيعيان با برگزاري مراسمي اين فرهنگ را زنده نگه ‏مي دارند ما تصميم گرفتيم با حمايتهاي مالي از برخي سخنرانان ومداحان و برگزارکنندگان اصلي اينگونه مراسم که افراد سودجو و شهرت طلب هستند عقايد و بنيانهاي شيعه وفرهنگ شهادت‏ طلبي را سست و متزلزل کنيم و مسائل انحرافي در آن به وجود آوريم به گونه ‏اي که شيعه يک گروه‏ جاهل و خرافاتي در نظر آيد. در مرحله بعد بايد مطالب فراواني عليه مراجع شيعه جمع آوري شده و بوسيله مداحان ‏و نويسندگان سودجو انتشار دهيم و تا سال 1389 مرجعيت را که سد راه اصلي اهداف ما مي‏باشند تضعيف کرده وآنان رابه دست خود شيعيان وديگر مذاهب اسلامي نابود کنيم و در نهايت تير خلاص را بر اين فرهنگ و مذهب‏ بزنيم.(14)
 
امام راحل پيشگام آسيب زدايي‏
 
لذاست که آسيب‏شناسي اين مجالس و آسيب زدائي از آنها بزرگ ترين خدمت به نهاد مقدس عزاداري است. ازکلمات امام راحل عظيم‏الشأن استفاده مي‏شود که آن امام عزيز با فراستي که در مؤمن است از حدود 60 سال پيش به‏اين نکته هم توجه داشته‏اند: بايد بدانيد که اگر بخواهيد نهضت شما محفوظ بماند بايد اين سنتها را حفظ کنيد البته‏اگر چنانچه ناروائي بوده است سابق ودست اشخاصي بي اطلاع از مسائل اسلام بوده آنها يکقدري تصفيه شود لکن‏عزاداري به همان قوت خودش باقي بماند.(15)در اينجا بايد يک سخني هم در خصوص عزاداري و مجالسي که به نام حسين بن علي(ع) برپا مي‏شود بگوئيم‏. ما و هيچيک از دينداران نمي‏گوئيم که با اين اسم هر کسي هر کاري مي‏ کند خوب است چه بسا علماي بزرگ ودانشمندان بسياري از اين کارها را ناروا دانسته و به نوبت خود ازآن جلوگيري کردند چنانچه همه مي‏دانيم که در بيست ‏چند سال پيش از اين عالم عامل بزرگوار مرحوم حاج شيخ عبدالکريم که از بزرگترين روحانيون شيعه بود در قم شبيه ‏خواني را منع کرد و يکي از مجالس بزرگ را مبدل به روضه خواني کرد و روحانيين و دانشمندان ديگر هم چيزهايي ‏راکه بر خلاف دستور ديني بوده منع کرده و مي‏ کنند.(16) بنابراين خدمت بزرگ درمقطع کنوني به عزاداري سالار شهيدان شناسايي آسيب‌ها و تلاش در جهت آسيب ‏زدايي است روز چهارشنبه 9/6/84 گذشته در محضر آيت‌الله العظمي فاضل لنکراني بودم صريح عبارت ايشان اين‏بود که اگر اين آسيب‌هايي که در برخي مجالس عزاداري هست ادامه يابد من بر اصل کيان تشيع احساس خطر مي‏کنم.شبيه اين اظهار نظر را آيت‌الله العظمي مکارم داشتند و فرمودند اگر اين روند ادامه يابد بيم آن مي‏رود که روند مجالس ‏عزاداري بدست کساني بيفتد که اصلاً اهليت ندارند.
 
افراط و تفريط در عرصه آسيب‌ها
 
پيش از آنکه در عرصه بحث از آسيب‌ ها شويم تذکر يک نکته را ضروري مي دانم و آن اينکه: در عرصه مقابله با آسيب‌ها دو نظريه وجود دارد که بنده معتقدم در دو طرف افراط و تفريط است و نظريه معتدل حد وسط است. اين دونظريه عبارتند از:
 
يک نظريه آن است که عزاداري امر مقدسي است اصلاً نبايد در اين عرصه وارد شد بگذاريم مردم هر کاري‏ مي‏ کنند بکنند به هر شکلي که مي خواهند عزاداري کنند اگر بخواهيم در اين ميدان وارد شويم و نقد کنيم چه بسا اصل‏ع زاداري آسيب مي‏ بيند پس چرا دست به ابروي عزاداري بزنيم که در نتيجه چشم کور شود! صاحبان اين نظريه بايد توجه کنند که اگر از عزاداري آسيب زدائي نشود چه بسا اصل عزاداري آسيب ديده وشاهد آن باشيم که چند سال آينده در عزاداري همه چيز باشد جز احياء مکتب سالار شهيدان(ع) ما نمي ‏توانيم در اين‏عرصه بي تفاوت باشيم و اجازه دهيم در پوشش عزاداري گناه و معصيت صورت پذيرد.
 
نظريه دوم که نظريه تفريطي مي ‏دانيم اين است که به گونه‏اي از عزاداريها انتقاد کنيم که خداي ناکرده مردم ازاصل برپايي آن دلسرد شوند. بگونه‏اي از مداحها انتقاد کنيم که خوبان آنها نيز زيرسؤال روند. بحمدالله در جمع‏ مداحان کشور کساني هستند که هم مخلصانه مي‏خوانند هم با مطالعه و هم مراقب‏اند از حدود شرع خارج نشوند من‏ارج و ارزش اينگونه مداحان را از دعبل و کميت ديروز کمتر نمي‏دانم. نبايد بگونه ‏اي از خطبا انتقاد کنيم که ‏تر وخشکش همه با هم بسوزد! خطباي ارزشي که زبان گوياي اسلام ‏اند نيز آسيب ببينند. اينهم نادرست است، ما معتقديم بايد در اين عرصه جانب اعتدال را گرفت. بر برپايي عزاي حسيني واهل بيت(ع) تأکيد داشته باشيم از خطبا و مداحان مخلص تجليل و تکريم کنيم در عين حال رسالت روشنگري خود رادر عرصه عزاداريها همانند ديگر عرصه‏ ها داشته باشيم بنابراين اگر در اين مجلس عظيم سخن از آسيب‌ها داريم. هرگزدر صدد تخريب عزاداريها، خطبا و مداحان مخلص نيستيم بلکه در پي آنيم که اين نهاد مقدس با نشاط و شادابي بماند و همانند گذشته الهام بخش باشد.
 
 آسيب‌ها
 
آسيب‌هايي که در اين عرصه قابل ذکر است بر دو قسم است يکي آسيب محتوائي است وديگر آسيب شکلي‏است اما آسيب‌هاي محتوايي عبارتند از:
 
آسيب‌هاي محتوايي‏
 
1. طرح يکجانبه سيماي معصومين‏
 
طرح يک جانبه سيماي پيامبر (ص) و معصومين(ع) در مجالس عزا و شادي اهل بيت(ع) و تنها جنبه قداست وملکوتي امامان را مطرح کردن و بس توضيح آنکه پيامبر و امامان دو جنبه دارند يکي جنبه ملکوتي که در اين نگاه ‏معصوم ‏اند، علم غيب دارند، ولايت تکويني دارند و... و ديگر جنبه مُلکي و زميني قل انما انا بشر مثلکم ما بايددر مجالس اهل بيت هر دو بعد را مطرح کنيم و تأکيد بر بعد دوم داشته باشيم آنها الگوي زندگي ‏اند جنبه‌هايي الگوئي ‏زندگي اهل بيت مطرح شود اين ست که سازنده است از مناقب اهل بيت بگوئيم از انس آنها با خداوند، ارتباط صميمي‏ بامردم گره گشايي از کار مردم، زهد، شجاعت و... و دهها بعد ديگر. قرآن و روايات حتي ابراز محبت به اهل بيت(ع) رامقدمه براي عمل مي‏ دانند. در آيه‏اي مي‏ خوانيم: قل لا اسئلکم عليه اجراً الا الموده في القربي. بگو بر اين رسالت از شما اجري نمي‏خواهم جز مودت‏قربي_ خمسه طيبه طاهره _ (17) در آيه ديگر مي‏خوانيم: قل ما سئلتکم من اجر فهو لکم ان اجري الا علي الله. اجري که خواستم به نفع شماست‏اجرم بر خداست.(18) در آيه سوم مي‏خوانيم: قل ما اسئلکم عليه من اجر الا من شاء ان يتخذ الي ربه سبيلا. بگو اجري بر رسالت ازشما نمي‏خواهم مگر کسي که بخواهد راه به سوي خداوند بيايد.(19) از مجموع سه آيه استفاده مي ‏شود مودت هم‏ جهت راه‏يابي به سوي خداوند است. اين از قرآن در روايات هم فراوان بر الگو بودن اهل بيت(ع) تأکيد شده است. پيامبر اکرم (ص) فرمود اهل بيت من فارق بين حق و باطلند اينها اماماني ‏اند که بايد به آنها اقتدا کرد.(20)
 
عن مولينا اميرالمؤمنين(ع) انظروا اهل بيت نبيکم فالزموا سمتهم و اتبعوا اثرهم فلن يخرجوکم من هدي و لن‏يعيدوکم في ردي فان لبدوا فالبدوا و ان نهضوا فانهضوا و لا تسبقوهم فتضلوا ولاتتاخروا عنهم فتهلکوا.(21) مولي علي(ع) فرمود به اهل بيت پيامبرتان بنگريد از آن سو که گام بر مي‏دارند برويد قدم جاي قدمشان‏ بگذاريد آنها شما را هرگز از راه هدايت بيرون نمي‏ برند و به پستي و هلاکت باز نمي‏ گردانند اگر سکوت کردند سکوت ‏کنيد اگر قيام کردند قيام کنيد از آنها پيشي نگيريد. که گمراه مي‏شويد و از آنان عقب نمانيد که نابود مي‏گرديد.عن رسول الله (ص) اجعلوا اهل بيتي منکم مکان الرأس من الجسد و مکان العينين من الرأس فان الجسد لايهتدي الا بالرأس و لا يهتدي الرأس الا بالعينين.(22) پيامبر اسلام (ص) فرمود اهل بيتم را همانند سر در پيکره زندگي قرار دهيد و همانند دو چشم از سر همانا جسد جز باسر راه بجائي نمي ‏برد هدايت سر هم با چشمها است.آنچه که بسي مايه تأسف است آن است که اخيراً در برخي از مجالس حتي از بعد ملکوتي امامان و مناقب‏معنوي آنان گفته نمي‏شود و صرفاً سخن از توصيف چشم و ابروي اهل بيت است همان که مورد نقد مقام معظم‏رهبري هم قرار گرفت: چيزديگري که بنده در بعضي از خوانندگان جلسات مداحي اطلاع پيدا کردم استفاده از مدح‏ها و تمجيدهاي‏بي معناست که گاهي هم مضر است فرض کنيد راجع به حضرت اباالفضل صحبت مي ‏شود بنا کنند از چشم و ابروي‏آن بزرگوار تعريف کردن مثلاً قربون چشمت بشم، مگر چشم قشنگ دردنيا کم است؟ مگر ارزش اباالفضل به چشمهاي ‏قشنگش بوده... اينها سطح معارف ديني ما را پايين مي‏آورد معارف شيعه در اوج اعتلاست...ارزش اباالفضل‏العباس به جهاد و فداکاري و اخلاص و معرفت او به امام زمانش است، به صبر و استقامت اوست به آب نخوردن‏ اوست در عين تشنگي و بر لب آب بدون اينکه شرعاً و عرفاً هيچ مانعي وجود داشته باشد.(23) بنگريد به نمونه‏ هايي از اين سست مطرح کردن‌ها:
 
همه هستيم و مديون چشماتم مي‏دوني‏
 
ازهمان روز ازل مست نگاتم مي‏دوني‏
 
کار چشماش دلبريه‏
 
قد و بالاي قشنگش عجب محشريه‏
 
سياهه چشات جزيره دله‏
 
هر کس از نسل تواه چه خوشگله‏
 
از نگاه تو محبت مي‏باره‏
 
مردي از مردونگيت کم مياره‏
 
با اين‌که من خوب مي‏دونم آدمي بي اصل و نسبم‏
 
بده اجازه‏اي خدا عشقمو نقاشي کنم‏
 
خوب مي‏شه قلب عاشقم يه طرح خوشگل مي‏زنم‏
 
نقش يه مرد پهلوون طرح شمايل مي‏زنم‏
 
به روي صفحه مي‏کشم پيشاني بلند شو
 
ابروهاي کموني شو صورت آسموني‏شو
 
تا که به چشماش مي‏رسم کشيدنش چه مشکله‏
 
آخر چشاي يار من سياهه خيلي خوشگله‏
 
 
 
آيا اينها مناقب اهل بيت است آيا داشتن چشمهاي آنچناني ارزش است يا فداکاريها و از جان گذشتگي‌ها؟و...
 
امامان که اين همه تأکيد برعزاداري داشتند بر اين نکته هم تأکيد داشتند که عزاداريها بايد جهت روشنگرانه‏ افشاگرانه هدايت‏گرانه داشته باشد براي اين کار عملاً از شعراي متعهد و ارزش آنروز که نقش مداحها و مرثيه خوانهاي ‏امروز را داشتند تجليلها و تکريم ها مي‏ کردند.
 
چرا امامان از کميت اينهمه تجليل کردند؟ چراامام سجاد(ع) به کميت مي‏ گويد که ما از پاداش کار تو و اشعار تو عاجريم خدا خودش به تو پاداش دهد.(24) امام صادق(ع) مي ‏فرمايد: خدايا گناهان گذشته و آينده کميت و گناهاني که پنهان و آشکار انجام داده ببخش وآنقدر به او بده تا راضي شود. اين بدان دليل است که شاعر متعهد و ارزشي است قصيده‌هاشميات 578 بيتي او تمام ‏معرفي اهل بيت، فجايع بني اميه حکومت عدل اسلامي است.در پايان شعرش مي‏ گويد:
 
اليکم ذوي آل النبي تطلعت‏
 
توازع من قلبي ظماء و البب‏
 
فاني عن الامر الذي تکرهونه‏
 
بقولي و فعلي مااستطعت لا جنب‏
 
اعضاي تشنه از قلب و عقل و وجودم همواره به سوي شما خاندان پاک پيغمبر نظاره گر است.
 
پس من نسبت به آنچه شما دوست نداريد ما گفتار و رفتار خويش تا آنجا که در توان من است از آن‏دوري‏مي‏ جويم. او آنچنان شيفته اهل بيت است که فرزندش مي ‏گويدبه هنگام شهادت سه بار اللهم آل محمد(ص) گفت و به‏ديدار خدا رفت.(25) و نيز تجليلي که از ديگر شاعران اهل بيت همانند فرزدق دعبل، حميري ومانند آن داشته ‏اند همگي در اين راستا بوداهل بيت مجلس عزائي رامي پسندند که در آن احياء امر اهل بيت و مکتبشان باشد. مجالس عزاي اين چنيني بود که انقلاب آفرين و مبدء قيام پانزدهم خرداد شد که مبدء انقلاب بزرگ اسلامي ‏است. عاشوراي سال 1342 که دو روز بعد امام دستگير شد و حوادث پانزدهم خرداد پيش آمد نوحه اين بود.
 
گفت عزيز فاطمه‏
 
نيست ز مرگز واهمه‏
 
تا به تنم توان بود
 
زير ستم نمي‏روم‏
 
ننگ حيات و ذلتش‏
 
عزت مرگ و لذتش‏
 
من ز يزيد بي پدر
 
ظلم و ستم نمي‏کشم‏
 
شعر رائج عزاي انقلابي اين بود که‏
 
بزرگ فلسفه قتل شاه دين حسين اين است‏
 
که مرگز سرخ به از زندگي ننگين است‏
 
نه ظلم کن به کسي نه بزير ظلم رو
 
که اين مرام حسين است و منطق دين است‏
 
يا شعر زنده و حماسي شاعر معاصر آقاي بهجتي‏
 
اندر آنجا که باطل امير است‏
 
اندر آنجا که حق سر بزير است‏
 
اندر آنجا که دين و مروت‏
 
پايمال و زبون واسير است‏
 
راستي زندگي ناگوار است‏
 
مرگ بالاترين افتخار است‏
 
اندر آنجا که از فرط بيداد
 
نيست مظلوم را تاب فرياد
 
اندر آنجا که ظالم بمستي‏
 
برسر خلق مي‏تازد آزاد
 
مهر بر لب نهادن گناه است‏
 
خامشي بدترين اشتباه است‏
 
اين اساس مرام حسين‏است‏
 
روح و رمز قيام حسين است‏
 
يا که آزادگي يا شهادت‏
 
حاصلي از پيام حسين است‏
 
شيعه او هم اينسان غيور است‏
 
تا ابد از زبوني بدور است‏
 
شيعه و تن به بيداد دادن؟
 
شيعه و مهر بر لب نهادن؟
 
شيعه و خفتن و آرميدن؟
 
شيعه و در مذلت فتادن؟
 
شيوه شيعه هرگز نه اينست‏
 
شيعه نبود هر آنکس چنين است‏
 
زان شهيد سرازدست داده‏
 
زان فداکار در خون فتاده‏
 
جاودان آيد اين بانگ پرشور
 
لا اري الموت الا سعاده‏
 
آري آزاد مردان بکوشند
 
برستمگر چو طوفان خروشند
 
شور عالم ز نام حسين است‏
 
مستي جان ز جام حسين است‏
 
هر کجا نهضتي حق پسند است‏
 
ريشه‏اش از قيام حسين است‏
 
او بخون اين سخن کرد ترسيم‏
 
پيش ظالم نگرديد تسليم‏
 
هم اکنون هم اگر بخواهيم احيا گر عزاداري راستين و عاشورايي باشيم بايد در مجالس عزاداري هم از مقامات‏ ملکوتي امامان بگوئيم وهم از مقامات مُلکي آنان! بايد از جنبه الگوئي و اسوه بودن آنها بگوئيم و نبايد به صرف ابرازعشق اکتفاء نمائيم.
 
2. غلو
 
آسيب ديگر طرح مسائل غلوآميز در عزاداريهاست حسين اللهي شدن! زينب اللهي شدن! و از اين رهگذر خودرا مقدس جلوه دادن . قرآن کريم از غلو نهي مي‏ کند. يا اهل الکتاب لا تغلوا في دينکم و لا تقولوا علي الله الا الحق.(26) اي اهل کتاب غلو در دين نکنيد و بر خدا جزحق نگوئيد. قل يااهل الکتاب لا تغلوا في دينکم.(27) اي اهل کتاب در دينتان غلو نکنيد. پيامبر (ص) فرمود: اياکم و الغلو في الدين فانما هلک من کان قبلکم بالغلو في الدين.(28) از غلو در دين بپرهيزيدگذشتگان شما با غلو در دين هلاک شدند. امامان ما شديدترين برخورد را با غلات داشتند. اميرالمؤمنين(ع) فرمود: اللهم اني بري‏ء من الغلاه کبراءه عيسي بن مريم من النصاري اللهم اخذلهم ابداً و لاتنتصر منهم احداً.(29) خدايا من از غلات بيزارم همانند بيزاري حضرت عيسي از نصاري خدايا آنها را تا هميشه خوار کن و هيچکدام ‏از آنها را ياري مکن. و برخي از غلاتي را که مدعي ربوبيت مولي علي(ع) بودند سوزاند.(30) امام صادق(ع) فرمود: احذروا علي شبابکم الغلاه لا يفسدوهم فان الغلاه شر خلق الله يصغرون عظمه الله ويدع ون الربوبيه لعبادالله والله ان الغلاه اشر من اليهود و النصاري و المجوس و الذين اشرکوا.(31) از جوانان خود از شر غلات برحذر باشيد مباد آنها را فاسد کنند همانند غلات بدترين بندگان خدا هستندعظمت خداوند را تحقير کرد و ادعاي خدائي براي بندگان خدا دارند بخدا قسم غلات بدتر از يهود و نصاري ومجوس و مشرکان هستند. امام رضا(ع) فرمود: لعن الله الغلاه... لا تقاعدوهم و لا تصادقوهم و ابرأء منهم برئ الله منهم.(32) خدا غلات را لعنت کند... همنشين اينها نشويد طرح دوستي با آنها نريزيد همانگونه که خداوند از آنها برائت‏ جسته شما هم برائت بجوئيد.
 
در رابطه با غلات چهار کتاب زيرخواندني است.
 
1. الجذور التاريخيه و النفسيه للغلو و الغلاه تأليف سامي العزيزي؛
 
2. شبهه الغلو عنه الشيعه تأليف دکتر عبدالرسول غفار؛
 
3. پژوهشي در باره طوايف غلاه تا پايان غيبت صغري و موضع ائمه در اين باره تأليف اسکندر اسفندياري؛
 
4. غاليان کاوشي در جريانها و بر آيندها تأليف نعمت الله صفري فروشاني.
 
با اين همه انزجاري که ما از اهل بيت(ع) از غلات مي ‏بينيم متأسفانه مي‏ بينيم که همچنان در برخي از عزاداريها بازنمونه‏ هايي از غلو مطرح مي‏ شود که تأثير فراواني در تخريب چهره ائمه(ع) داشته ودارد و سبب مي‏شود چهره شيعه‏ که پيوسته چهره ‏اي دين مدار منطقي بوده، چهره‏اي تحريف شده و نادرست معرفي گردد.
 
3. دروغ‏
 
عرضه دروغ در اين عرصه‏ها آفت ديگر اين مجالس است ما معتقد نيستيم که هدف وسيله راتوجه کنندچون هدف مقدس است پس از دروغ استفاده شود. اين دردي است که صد سال قبل مرحوم محدث نوري در لؤلؤو مرجان از آن ناليده و به نحو مبسوط در نکوهش دروغ و دروغگويي در عزاها سخن گفته‏اند و نمونه‌هايي هم آورده‏اندشهيد مطهري در باره اين کتاب مي‏گويد که من خيال نمي‏کنم در هيچ کتابي در باره دروغ به طور کلي به اندازه‏اي که دراين کتاب بحث شده است بحث شده باشد چنين کتابي شايد در دنبا وجود نداشته باشد.(33)
 
نقل چند نکته در اينجا گفتني است:
 
1. برخي مطالبي که در رابطه با سالار شهيدان گفته مي‏شود دروغ بودنش بين است مثل آنکه گفته مي ‏شود طو ‏نيزه سنان 60 ذراع بوده و از بهشت آمده و يا عدد کساني که با امام حسين جنگيدند 000/600 نفر سواره بودند، يک‏ ميليون پياده! و يا 000/800 نفر امام حسين 000/300 نفر آنها را کشت! حضرت عباس 000/ 25 نفر آنها را در حالي‏که نص تاريخي مورد اعتماد مي ‏گويد عدد لشکر يزيد 000/30 يا 000/80 يا 000/100 بيشتر نبوده است و عدد کساني که سيد الشهدا کشته 1800 نفر بوده ‏اند... برخي مطالب است که دروغ بودنش بين نيست ما بايد در برابرمطالب دروغ بين موضع داشته باشيم اما دروغ غير بين را بايد تأمل کرد.
 
2. بايد توجه داشت پرورش روضه يعني متن را محور قراردادن و همان را توضيح دادن دروغ نيست آنچنان که ‏زبان حال هم اگر وهن ‏آميز نباشد دروغ نيست.
 
3. ملاک صحت و سقم و راست و دروغ بودن هم تنها منابع معروف نيست چه بسا مطلبي که در منابع دست ‏دوم هست و صادق است و چه بسا مطلبي که در منابع دست دوم هست و صادق است و چه بسا مطلبي که درمنابع‏ دست اول هست و دروغ است بهر حال دروغ از آفات هميشه مجالس عزا بوده است ليکن حرف اين است فراوانندکسانيکه مي‏خواهند روضه درست بخوانند وليکن منبع مورد اعتماد ندارد منابعي مثل نفس المهموم، لهوف و...بخشي از روضه‏ هاي راست است نه همه آنها.در اينجا، جا دارد که از حوزه ‏هاي علميه گله کنيم که آيا اين همه که از روضه ‏هاي دروغ مي ‏ناليد آيا گامي درجهت تدوين روضه ‏هاي درست برداشته‏ ايد؟ سوگوارانه بايدگفت نه فراوانند جوان هاي متدين مي‏ گويند ما مي‏ خواهيم ‏روضه درست و صحيح بخوانيم شما کتاب به ما معرفي کنيد ولي متأسفانه کار نشده است. به هر حال دروغ هميشه حرام است بويژه آنجا که با آن مقدسات هتک شود. مسوغات کذب در فقه ما روشن‏است: يکي در مقام ضرورت است الدين اکره و قلبه مطمئن بالايمان و ديگر جهت اصلاح بين مردم المصلح ليس‏بکذاب. هيچ نداريم که گرياندن مردم براي اهل بيت(ع) هم از مسوغات کذب است!
 
4. مطالب ذلت آميز
 
طرح مطالب ذلت ‏آميز، تعبيرهايي همچون زينب مضطرو... امام زين العابدين بيمار و... که ذلت از ساحت‏ مقدس اهل بيت(ع) بدور است. که: و لله العزه و لرسوله و للمؤمنين(34) حسيني که نه تنها خودش نماد عزت است حتي به بازماندگان خويش هم تأکيد بر حفظ عزت دارد: يا اخيه اني‏اقسمت عليک فابرئ قسمي لا تشفّي علي حبيبا و لا تخمشي علي وجهاً و لا تدعي علي بالويل و الثبور اذا اناهلکت.(35) خواهرم ترا قسم مي‏دهم که پس از من گريبان چاک مزن سيلي بر صورت مزن و بر من واژه‏ هاي واي ونابودي را به کار مبر.آنوقت با اينهمه تأکيد کسي بيايد بگويد:پس ازآنکه عبيدالله بن زياد عمر بن سعد را به سوي امام حسين فرستاد تا باآن حضرت بجنگد _ چون انبوه ‏سپاهيان عمر سعد را ديد و فهميد که با ياران اندکش توان مقابله با آنها را ندارد _ به عمربن سعد گفت يکي از سه ‏پيشنهاد مرا بپذير:
 
1. رهايم کن از همان راهي که آمدم برگردم!
 
2. يا بگذار بروم به مرز و سر حدات ترک و با آن‏ها بجنگم!
 
3. و يا مرا پيش يزيد ببر تا دستم را در دست او بگذارم و با او بيعت کنم تا او خودش در باره من حکم کند!
 
عمر بن سعد اين سه پيشنهاد را از طرف حسين(ع) به ابن زياد گزارش داد اما ابن زياد هيچکدام را قبول نکرد وبه عمر سعد نوشت حسين بيش از اين دو راه ندارد يا بايد زير فرمان من در آيد و به حکم من تسليم شود و يا کشته‏شود! اين قطعاً دروغ است ذلت است و با ساحت مقدس سيد الشهدا(ع) سازگاري ندارد گرچه آن را ابن قتيبه دينوري، ابوالفرج اصفهاني، ابن عساکر دمشقي ابن اثير جزري ومانند آنها نقل کرده‏ اند.
 
5. طرح سست معارف اسلامي‏
 
مطرح کردن سست معارف اسلامي و ورود خواب در عرصه معارف و يا ملاقاتهاي دروغين. اعتقادي که باخواب درست شود با خواب هم مي ‏رود. در کجاي معارف اسلامي داريم که اهل بيت(ع) کسي را با خواب و رؤياهدايت کرده باشند، در کجاي سيره اهل بيت ملاقات با ولي الله الاعظم به اين ابتذالي درآمده است که هم اينک درکتابها نوشته و در جلسات گفته مي‏شود. آقائي در کتابش مي‏نويسد: عيال اينجانب مکرر شرفياب حضور امام زمان ‏رسيده! و يا آدرس امام زمان_ عج _ اين است!! اينها نه تنها خدمت به امام زمان_ عج _ نيست بلکه ضربه به اين اعتقادمقدس است که بيش از 350 آيه قرآن تأويل به آن شده و دهها دليل محکم و متقن دارد. مرحوم علامه سيد مهدي ‏بحرالعلوم که ازاعاظم علماي اماميه است مي‏گويد در زمان غيبت کبري براي بعضي از حاملين اسرار و علماي ابرارتوفيق تشرف حاصل و به ديدار امام نائل مي‏ شوند ولي چون مأمور به کتمان ديدارند حکم خدا را در پوشش اجماع ‏ابراز مي‏دارند.(36) شيخ انصاري اين نظر را پذيرفته و فرموده، در غايت ندرت است(37) حصول آن را براي او حدي من العلما قبول‏کرده است.(38) آيت‌الله العظمي وحيد خراساني بارها فرمودند ملاقات در غيبت کبري به دو صورت واقع مي‏شود؛ 1. ملاقات‏در حال اختيار؛ 2. ملاقات در حال اضطرار. ملاقات در حال اختيار منحصر به افرادي نظير سيد بن طاووس است که‏احياناً امام را ديده و شناخته و از او کسب فيض کرده‏اند اما ملاقات در حال اضطرار مربوط به افرادي است که در حال‏گرفتاري شديد به ذيل عنايت امام توسل مي‏شوند و امام خود يا توسط افرادي که دارند از او دستگيري مي ‏نمايند و نيزفرمودند آنها که در اثر لياقت و شايستگي به فيض ديدار موفق مي‏ شوند به کسي نمي‏ گويند.
 
اين مدعيان در طلبش بي خبرانند
 
آن را که خبر شد خبري باز نيامد
 
از مراجع عظام تقليد چنين سؤال شده است:برخي از افراد در جلسات يا عزاداري ادعاي ارتباط با معصومين خصوصاً امام زمان(عج) کرده و بدين وسيله‏ ضمن استفاده‏ هاي مادي از احساسات ديني مردم سوء استفاده مي ‏نمايند و اينگونه مسائل در جلسات مختلف‏خصوصاً مجالس زنانه رو به ازدياد است با توجه به ادعاي ارتباط با معصومين و واسطه بودن آنان و برخي تبعات‏اخلاقي که موجب سست شدن اعتقادات مردم به مسائل ديني مي‏شود مستدعي است نظر مبارک را در باره شرکت دراين جلسات و هرگونه تقويت وترويج اين افراد بيان فرماييد؟
 
آيت‌الله العظمي صافي چنين پاسخ داده ‏اند: ادعاي ارتباط خاص با حضرت حجت عجل الله تعالي فرجه‏الشريف در زمان غيبت دروغ است و شرکت در مجالسي که چنين ادعاها ميشود حرام است و مؤمنين بايد بي اساس‏بودن چنين ادعا را براي مردم بيان کنند که گمراه نشوند.
 
آيت‌الله العظمي سيستاني: اين افراد دروغگو و دجالند و در صورتيکه امکان هدايت آنها نباشد بايد مردم رامتوجه نموده تااز آنان دوري کنند.
 
آيت‌الله العظمي تبريزي: اين مطالب اساس ندارد و تقويت و ترويج اين امور موجب وهن مذهب و جايز نيست‏ مؤمنين بايد با شرکت نکردن در اين مجالس و تذکر دادن به افراد کاري کنند که اين مجالس از بي رونقي تعطيل شود.(39)
 
6- خواب و مکاشفه‏
 
خواب و مکاشفه براي خود بيننده حجت نيست تا چه رسد ديگران و از خواب بدتر مکاشفاتي است که ‏بعضي‏ ها مدعي آنند مرحوم ملا احمد نراقي که از اساتيد شيخ انصاري است مي فرمايد بعضي از علماي اماميه قول وفعل معصوم که در خواب صادر شود حجت دانسته ‏اند اما اکثريت قريب به اتفاق علماء بر خلاف اين قول مشي ‏نموده ‏اند. درروايت حسنه ابراهيم بن‌هاشم وارد شده که امام صادق(ع) در جواب سائلي که افسانه خواب ابي بن کعب ‏سؤال نموده فرمود ان دين الله اعز ان يري في النوم. دين خدا عزيزتر از آن است که در خواب ديده شود. سرانجام مي ‏فرمايد آنچه مسلم است حجيت کلام معصوم در بيداري است و وضع عادي نه در خواب و رؤيا وروايات ديگر را هم توجيه کرده و سرانجام قول مشهور _ عدم حجيت _ را پذيرفته است. اينجانب بر اين باورم خواب‏ش خص معصوم حجت است نيازي نيست که معصوم شاهدي در بيداري بر آن بيابد زيرا که شيطان را راهي برمعصومين نيست. مرحوم ميرزاي قمي نيز در کتاب قوانين مسئله را طرح و حجيت آنرا مردود دانسته است. ممکن است رؤيا صادقه باشد ولي حجت شرعي ندارد. به هر حال ورود خواب، مکاشفات در عرصه معارف اسلامي به عنوان يک مبنا موجب طرح سست معارف‏اسلامي شده و اگر خواب مقدس شد چون راهي براي اثبات و نفي آن نيست حربه‏اي مي‏ شود بدست شيادان که از اين ‏رهگذر دروغ هاي خود را جابياندازند. در پايان عرض مي‏ کنم من منکر برخي از ملاقات هاي راستين که از ناحيه بزرگان ‏بيان مي ‏شود و نيز مکاشفات صادقانه نيستم لکن معتقدم که اينها نبايد مبنا قرار گيرد.
 
7- جدايي دين از سياست‏
 
جدايي دين از سياست برخي مي‏ خواهند چنين وا نمود کنند که آنها ولايتي‏ تر از مسئولان نظامند. درمجالس عزاداري مي‏ گويند ما مي ‏خواهيم گريه کنيم کاري به سياست نداريم. در حالي که خود معصومين را ما ساسه العباد سياستمداران خلق مي‏خوانيم کان في بني اسرائيل يسوسهم انبياءهم انبياء سياستمداران بني‏اسرائيل بودند.در يک سو لائيک‏ها، سکولارها دم از جدائي دين از سياست مي‏زنند و از يک سو متحجرين در پي جدائي دين ازسياست‏اند. و اين دو گروه در حقيقت دو تيغه يک قيچي هستند که اسلام ناب محمدي(ص) را قيچي مي ‏کنند.لازم به ذکر است نمي ‏گوئيم مجالس مذهبي ما همانند کانونهاي حزبي محل جار و جنجالهاي سياسي باشد، امااينکه در رابطه با اصل نظام اسلامي بي تفاوت باشند اين آسيب جدي است. نظامي که با رنجهاي بسيار بدست آمده‏است. جلسات عزاداري اهل بيت کاملاً سياسي بود هم تولّي داشت و هم تبري. در شرايط آنچناني ديدند تبري کارسختي بود اما داشتند.
 
7. اظهار مطالب موهن‏
 
اظهار مطالب موهن و تحقير غير مطلوب اهل بيت تحقيري که تنها در دربار پادشاهان ظالم پاداش دارد دربارگاه امامان معصوم چيزي جز خواري نيست بعنوان نمونه.
 
هر کي مي‏خواد هر چي بگه‏
 
من سگ کوي زينبم‏
 
بهشت جاودان ز تو
 
کران و بيکران ز تو
 
سلطنت جهان ز تو
 
من سگ کوي زينبم‏
 
اهل بيت ذلت را براي پيروانشان نمي‏پ سندند: لا ينبغي للمؤمن ان يذل نفسه. سزاوار نيست مؤمن خود را ذليل‏ کند البته تواضع و ابراز محبت به اهل بيت ذلت نيست.از مراجع عظام تقليد سؤال شده است: برخي مداحان شعراي نامناسب خوانده مانند من حسين الله ي‏ام ياقلاده سگ به گردن انداخته يا صداي سگ در مي ‏آورند وظيفه ما در برخورد با اين افراد چيست آيت‌الله العظمي‏ تبريزي فرمودند: مداحي و خواندن اشعار در مجالس اهل بيت(ع) بايد طوري باشد که موجب وهن شيعه نباشد و بهانه‏ به دست دشمنان شيعه ندهد در مجالس اهل بيت(ع) بايد اشعاري خوانده شود که فضايل آن بزرگواران بيان شود ومصائب و مظلوميت آنها براي مردم گفته شود ائمه از ما نخواسته ‏اند که خود را به صورت حيوان در آوريم آنچه که از ماخواسته ‏اند اين است که مؤمن صالح باشيم و اخلاق ما اخلاقي باشد که از آن بزرگواران رسيده است.(40)
 
 
 
اينها برخي آسيب‌هاي محتوايي عزاداريها و اينک مي‏پردازيم به آسيب‌هاي شکلي:
 
آسيب‌هاي شکلي‏
 
1. استفاده از موسيقي مبتذل‏
 
از آسيب‌هاي شکلي عزاداريها، استفاده از موسيقي‏ هاي لهوي و حرام در عزاداري هاست. برخي مداحان ‏ترانه‏ هاي طاغوتي ديروز و يا ترانه‏ هاي لس آنجلسي امروز را گوش مي ‏دهند آهنگ همان آهنگ است محتوا را عوض ‏مي‏ کنند اين قطعاً حرام است نمي‏ توان به بهانه انجام مستحبي مرتکب حرام شد مرحوم شيخ اعظم انصاري مي‏فرمايدالاتري انه لايجوز ادخال السرور في قلب المؤمن و اجابته بالمحرمات آيا نمي‏بيني که جايز نيست شاد کردن مؤمن واجابت دعوت او با محرمات باشد. اسلامي که مي‏گويد قرآن را حق نداريد با لحن ا هل فسق بخوانيد قطعاً اين اسلام‏اجازه نمي‏دهد که از آهنگهاي حرام در عزاداري‌ها استفاده شود. نبي اکرم (ص) فرمود: اقرأ و القرآن بالحان العرب و اصواتها و اياکم و لحون اهل الفسق و اهل الکبائر. (41) قرآن رابا لحن عربي بخوانيد و از لحنهاي اهل فسق و گناهان کبيره بپرهيزيد. و يا در بعضي عزاداريها ديده مي‏ شود بجاي آنکه‏ نوحه خواني شود تنها آهنگ مي ‏نوازند و زنجير مي‏زنند اينها بي ‏ترديد تحريف عزاداري است و مورد رضاي سالارشهيدان نيست. از مراجع عظام تقليد پرسيده شده است که: استفاده از آلات موسيقي مانند ارگ در مراسم عزاداري ‏چطور است؟
 
مقام معظم رهبري آيت‌الله العظمي خامنه ‏اي فرموده ‏اند: استفاده از آلات موسيقي مناسب با عزاداري سالارشهيدان نيست و شايسته است مراسم عزاداري به همان صورت متعارفي که از قديم متداول بوده برگزار شود.
 
آيت‌الله العظمي بهجت فرموده‏اند آنچه موجب وهن عزاداري است بايد اجتناب شود. استعمال آلات موسيقي‏ در عزاداري خالي از اشکال نيست.
 
آيت‌الله العظمي تبريزي : استفاده از آلات موسيقي در عزاداري حرام است.(42)
 
2- اکتفا به مداحي‏
 
اکتفا به مداحي و سينه‏ زني ديگر آسيب مجالس عزاداري است. درست است که اين شورها و عشقها وسينه ‏زني‏ ها و حالها در نهايت تقويت دين است، ما به سهم خودمان خوشحاليم از اينکه ببينيم بجاي اينکه جوانان درمجالس گناه باشند در اين مجالس حضور يابند. ليکن سخن اين است که اگر اين شورها با شعور گره نخورد، ماندگارنخواهد بود. ليکن متأسفانه در برخي مجالس تنها اکتفا، به مداحي است و اين آسيب پذيري آنگاه عمق بيشتري پيدامي‏ کند که ملاحظه کنيم کم کم مجالس فاتحه هم باين سمت و سو مي ‏رود که تنها مداح دعوت مي‏کند در حالي که اين‏ مجالس از فرصتهاي مناسب توجه دادن مردم به دين و قيامت است اهل بيت(ع) مي ‏پسنديدند که مجالسي که بنام آنها شکل مي ‏گيرد مجالس محتوائي باشد. حضرت امام صادق(ع) به عبدالله بن حماد بصري فرمود: بلغني ان قوماً يأتونه يعني الحسين من نواحي الکوفه و ناساً غيرهم و نساء، يندبنه و ذلک في النصف من شعبان‏فمن بين قارء يقرء. _ محتمل است يعني قرآن مي‏خوانند و محتمل است که کتاب مي‏خوانند _ اخبار مناقب _ و قاص‏يقص و نادب يندب و قائل يقول المراثي فقلت له نعم جعلت فداک قد شهدت بعض ما تصف فقال الحمد الله الذي‏جعل في الناس من يفد الينا و يمدحنا و يرثي علينا و جعل عدونا من يطعن عليهم من قرابتنا او من غيرهم يهددونهم ويقبحون ما يصنعون.(43) به من گزارش دادند که زن و مرد نيمه شعبان به زيارت امام حسين(ع) مي‏ آيند قرآن مي‏خوانند _ کتاب مناقب ‏مي‏ خوانند قصه ‏هاي اهل بيت را مي‏ گويند، روضه خواني و مرثيه سرائي دارند گفتند آري فدايت شوم در برخي از اين‏ مراسم من بوده ‏ام حضرت فرمود سپاس خداي را که در بين مردم کساني را قرار داد که ما را مدح مي‏ کند براي ما مرثيه ‏مي‏خوانند و از دشمنان ما کساني از نزديکان و غير نزديکان ما کساني را قرار داد که تهديد کنند آنها را و رفتار زشتشان راتضييع نمايند. شهيد مطهري گويد: معلوم مي‏شود فلسفه اين کار گريستن به تهديد دشمن و تقبيح کار آنهاست. مجالس عزاداري در طول تاريخ منشأ روشنگري ره‏يابي به حقيقت بوده است خطيبان خطابه مي‏خواندند ومرثيه سرايان مرثيه سرائي حداکثر ثوابش ثواب ذکر است پيامبر حلقه علم را بر حلقه ذکر ترجيح داد. در روايتي آمده ‏است: و خرج رسول الله(ص) فاذا في ا لمسجد مجلسان مجلس يتفقهون و مجلس يدعون الله تعالي و يسألونه فقال‏کلا المجلسين الي خير امّا هؤلاء فيدعون الله و اما هؤلاء فيتعلمون و يفقهون الجاهل هؤلاء افضل بالتعليم ارسلت ثم‏قعد معهم.(44) پيامبر گرامي (ص) از منزل خارج شد به طرف مسجد آمد ديد در مسجد دو مجلس است يک مجلس مجلس آموزش‏دين است و مجلس ديگر مجلس دعا فرمود هر دو مجلس خوب است اينان دعا مي‏ کنند و اينان آموزش مي‏ بينند وآموزش مي‏ دهند اينان افضلند که من براي تعليم مبعوث شدم آنگاه حضرت در مجلس آموزش دين نشست.
 
مجالسي که در آن تعليم و تعلم معارف ديني است بوستان هاي بهشت است: عن رسول الله(ص) اذا امررتم برياض الجنه فارتعوا قالوا يا رسول الله و ما رياض الجنه قال حلق الذکر فان لله‏سيارات من الملائکه يطلبون حلق الذکر فاذا اتوا عليهم حفّوا بهم. (45) پيامبر اکرم(ص) فرمود آنگاه که گذر به بوستانهاي بهشت کرديد بهره‏مند شويد گفتند اي رسول خدا بوستانهاي‏بهشت کجاست حضرت فرمود حلقه‏هاي ياد خدا همانند خداوند را فرشتگان بسياري است که به دنبال حلقه ‏هاي ذکرخدا مي‏ گردند وقتي حلقه ذکر يافتند آنها را احاطه مي‏ کنند.
 
قال بعض العلماء حلق الذکر هي مجالس الحلال و الحرام کيف تشتري و تبيع و تصلي و تصوم و تنکح و تطلق وتحج و اشباه ذلک.(46) بعضي از علماء گفته ‏اند حلقه ‏هاي ذکر مجالس حلال و حرام است چگونه بخري چگونه بفروشي نماز بخواني، روزه بگيري، نکاح و طلاق داشته باشيم، حج انجام دهي.
 
اکثر مشتريان مجالس با حال مذهبي را جوانان تشکيل مي ‏دهد، مطلوب ائمه از جوانان تفقه در دين بوده امام ‏باقر(ع) فرمود: لو اتيت بشاب من شباب الشيعه لايتنفقه في الدين لادبته.(47) اگر جواني از جوانان شيعه را نزدم بياورندکه آموزش ديني ندارد تحقيقاً تأديبش مي‏کنم. سخن اين نيست که مداحي نباشد سخن اينست مانند گذشته هر کسي کار خودش را که خطيب براي مردم‏قرآن، حديث، فقه بگويد مداح هم مرثيه سرائي که در اين صورت که شور و شعور توأم شده نقش آفريني مي‏ کند و مهم‏تر از اينها مسئله رهبري انديشه جوانان است که بايد قطعاً به دست عالمان دين شناس تحصيل کرده حوزه‏ هاي‏ علميه باشد.
 
3- برخورد کاسبکارانه‏
 
ديگر آسيب عزاداريها برخورد کاسبکارانه با اين مقوله است که از مصاديق بارز استئکال به اهل بيت(ع) است.که در روايات مورد نکوهش قرار گرفته است و هر چه هم تورم بالا مي‏رود با قيمت هاي نجومي بالا مي‏ برند قيمت را! امام صادق(ع) فرمود: من اراد الحديث لمنفعه الدنيا لم يکن له في الاخره نصيب و من اراد به الاخره اعطاه الله‏خير الدنيا و الاخره.(48)آن کس که حديث را براي منفعت دنيا بخواهد در آخرت بهره ‏اي ندارد و آنکس که حديث را براي خدا و آخرت ‏بخواهد خداوند خير دنيا و آخرت را به او عطا خواهد کرد. حضرت امام(ع) فرمود: از راه ما _ حديث ما، محبت ما ومانند آن _ ارتزاق نکن.(49) يا اباالنعمان لا تستأکل بنا الناس فلا يزيدک الله بذلک الافقراً. از راه ما ارتزاق نکن که خداوند بر فقرت خواهدافزود.(50) اين مربوط به آنان است که برخورد کاسبکارانه با معارف، مدايح، مراثي اهل بيت(ع) دارند و همانند کالا با آن‏برخورد مي‏کنند. حساب آنان که تنها براي خدا در عرصه نشر معارف و گسترش فضايل و مناقب اهل بيت تلاش ‏مي ‏کنند و مردم از سر عشق به خاندان عصمت و طهارت به آنها هديه مي‏دهند طبق تصريح روايات معصومين از اينان‏جداست و اينان مورد نکوهش نيستند.
 
ج. راهکارها
 
براي مقابله با اين آسيب‌ها توجه به چند نکته ضروري است و به دنبال آن طرح خود را در اين زمينه تقديم مي‏کنم. 1. آنکه پيوسته در بيان و نقد اين آسيب‌ها توجه داشته باشيم که اصل عزاداري آسيب نبيند. نبايد بگونه ‏اي ‏انتقاد کرد که برپا کننده مجلس مداح، خطيب و مانند آن به کلي دلسرد شوند.
 
2. بايد در رابطه با اين آسيب‌ها همان شيوه‏اي را که در فقه آمده آرام و به تدريج مقابله صورت گيرد بسياري ازاين نابساماني‌ها با نصيحت موعظه و منطق قابل حل است نبايد به گونه‏اي برخورد شود که موجب لجبازي بيشتر گردد.
 
3. بايد اين آسيب‌ها آنقدر از سوي بزرگان مطرح شود که ناهنجاري و ضد ارزش بودن اينها به صورت يک‏گفتمان و فرهنگ در آيد اين هم نياز به شجاعت دارد هم آبرو دادن براي دين نبايد از جوسازيها هراسيد و بايد به‏تکليف عمل کرد.
 
در ديداري که هفته قبل با برخي از مراجع عظام تقليد داشتم نکات آموزنده ‏اي از برخورد صريح بزرگان با غلو شنيدم که عبرت‏ آموز است: آيت‌الله العظمي صافي فرمودند: ذاکري نزد آيت‌الله العظمي بروجردي خواند:
 
هذه فاطمه بنت الاسد
 
اقبلت تحمل لاهوت الابد
 
يعني: اين فاطمه بنت اسد است که خداي ابدي را با خود حمل مي‏کند. آن مرحوم برخورد کرد و ديگر اجازه ادامه مداحي را باو نداد و وقتي يکي از بزرگان در اين رابطه وساطت کردآقاي بروجردي فرمود ما نبايد از کنار غلو سطحي بگذريم بعد آن مرحوم فرمود شنيدم مداحي مي ‏خواند:
 
تو باين جمال و خوبي چه به طور جلوه آئي‏
 
ارني بگو به آن کس که بگفت لن تراني
 
اين غلو است چرا اين گونه اشعار در مداحي‌ها خوانده مي‏شود. از شاگردان امام شنيدم امام در مجالس روضه خواني بر درست خواندن مقتل و رعايت موازين بسيار مصربودند.
 
علماء دين پاسدار مکتبند نبايد بگذارند از هيچ ناحيه ‏اي مکتب آسيب ببيند، بزرگاني که سر سلسله جنبان دين‏در بلددند بر اين مطلب حساس باشند اگر ديدند خطيبي غلو مي‏گويد، مداحي غلو مي‏ گويند ملاحظات را کناربگذارند و نهي از منکر کنند، ممکن است برخي جوسازي کرده حتي آبروريزي کنند اما قطعاً خداوند جبران خواهدکرد که ان الله يدافع عن الذين آمنوا... خداوند از مؤمنان دفاع خواهد کرد.
 
4. بايد در عرصه انتقاد هم از افراط و تفريط خودداري کنيم نمي‏توان هر روايتي که منقبتي بلند از مناقب ‏اهل بيت(ع) را گفته است و در حد فهم ما نيست بلافاصله رمي به غلو کنيم. که فرمودند: نزلونا عن الربوبيته و قولوا فيناما شئتم. ما را از خدائي پايين بياوريد آنگاه هر چه در فضلمان خواستيد بگوييد. يا هر مطلبي که به گوشمان خورد و مادر کتابها آن را نديده بوديم آنرا رمي به کذب کنيم که اين عکس مطلوب را نتيجه مي‏دهد و يا در جانب تفريط ازجوسازيها بهراسيم در مقابل غلو صريح موضع نگيريم در مقابل دروغ صريح موضع نگيريم که مبادا ما را رمي به ضدولايت کنند که ما بايد مصداق الذين يبلغون رسالات الله و يخشونه و لا يخشون احداً الا الله. آنان که رسالت الهي خودرا انجام داده و تنها از او خشيت_ خوف همراه با تعظيم _ داشته و جز از خدا از کسي ديگر خشيت ندارند، باشيم.
 
5. دراين رابطه طرحي در سال‏1368 خدمت مقام معظم رهبري ارسال کرده‏ام که خلاصه آن اين است که بايدجريان مداحي در کشور سامان يابد اين سامان بايد از سوي خود مداحها باشد نه دولتي که قطعاً نتيجه نمي‏دهد به اين‏ترتيب که مداحان هر استان مثلاً از هر پنجاه مداح يک نفر نماينده تعيين کنند، اينها در تهران جمع شوند مثلاً تعداد حدود پنجاه مداحي که منتخب مداحان کشورند مجمع عمومي باشند از بين خود 7 يا 9 نفر را به عنوان مجمع مرکزي‏مداحان برگزينند اين مجمع عهده دار ساماندهي امر مداحي در امورذيل گردد:
 
1. از علما مجتهد تاريخ در حوزه بخواهند در ابواب مقتل همه معصومين درست از نادرست مشخص کنند، به‏اين ترتيب که از کل مداحها بخواهند که آنچه مثلاً در رابطه با حضرت اباالفضل(ع) مي‏خوانند ارسال کنند و اينها درجمع عالمان مجتهد تاريخ در حوزه ارزيابي گردد آنچه دروغ صريح است اعلام شود وآن‏چه پرورش روضه است و ياقطع به کذب آن نيست اعلام شود به اين ترتيب به تدريج چه بسا به تهيه مقتل عصري مي‏رسيم.
 
2. آموزش مداحي در کشور سامان دهند و اين عرصه مقدس را از ابتذال موسيقي لهوي حفظ کنند.
 
3. تخلفات حرفه‏اي را معرفي کرده و خود شيوه برخورد را تبيين کنند.
 
4. در مناسبت هاي ويژه هم شعر و هم سبک جديد مناسب را به مداحها عرضه کنند.
 
5. مداحان شايسته را تشويق و به رسانه ‏ها اعلام کنند و به مداحان خاطي ابتدا تذکر کتبي دهند و در ادامه ‏برخورد قانوني کنند. _ برخورد قانوني که خود مجمع مرکزي مداحان مشخص مي‏کند _ و برخي وظائف ديگر.
 
جهت ساماندهي اين تشکيلات براي دوره اول اين انتخاب نماينده‏اي از سوي مقام معظم رهبري مدظلّه ‏نظارت کنند تا افراد صالح گزينش شوند براي ادوار بعدي خود همين مجمع آيين نامه نوشته و جهت سلامت جريان ‏نماينده مقام معظم رهبري فيلتر نهايي باشد.
 
اين پيش نويس آن‏چيزي است که در رابطه با مداحي به نظر مي‏رسد. روشن است که نظرات عزيزان مي‏توانداين پيش نويس را کامل و قابل عرضه کند.
 
حجت الاسلام سيداحمد خاتمي
 
 
 
پی نوشت ها
 
 
1. شورا، آيه 23.
 
2. حج/32.
 
3. نساء/48
 
4. سنن ابن ماجه، ج‏481/ 1.
 
5. مقتل خوارزمي، ج‏1، ص‏88.
 
6. مجمع الزوائد هيثمي، ج‏9، ص‏189.
 
7. مقتل خوارزمي، ج‏1، ص‏159.
 
8. مقتل خوارزمي، ج‏2، ص‏167.
 
9. در اين زمينه ر.ک: سيرتنا و سنتنا سيره نبينا از مرحوم علامه اميني و کتاب اقناع اللائم از مرحوم سيد محسن امين. 10. کامل الزيارات، ص‏174.
 
11. قيام عاشورا در کلام و بيان امام خميني..
 
12. همان.
 
13. همان.
 
14. روزنامه جمهوري اسلامي 5/3/83.
 
15. کشف الاسرار، ص‏173.
 
16. کشف الاسرار، ص‏141.
 
17. سوره شوري، 23.
 
18. سوره سبأ، 47.
 
19. سوره فرقان، 57.
 
20. اهل البيت في الکتاب و السنه.
 
21. نهج البلاغه، خطبه 97.
 
22. اهل البيت في الکتاب و السنه، ص‏101 به نقل از کشف الغمه، ج‏2، ص‏35. امالي طوسي، 482، کفايه الاثر، ص‏111.
 
23. مجله هيأت ماهنامه تخصصي هيأت رزمندگان اسلام شماره 9، ص‏5 و ص‏6.
 
24. الغدير، ج‏2، ص‏295.
 
25. الغدير، ج‏2، ص‏307، الانماني، ج‏17، ص‏43.
 
26. سوره نساء، آيه 171.
 
27. سوره مائده، آيه 77.
 
28. مسند احمد بن حنبل.
 
29. بحارالانوار، ج‏25، ص‏284.
 
30. بحارالانوار، ج‏18، ص‏552 مستدرک الوسائل، ج‏18، ص‏17.
 
31. بحارالانوار، ج‏25، ص‏266.
 
32. اهل البيت في الکتاب و السنه.
 
33. مجموعه آثار، ج‏17، ص‏613.
 
34. سوره منافقون، آيه 8.
 
35. ارشاد مفيد 260. 259. تاريخ طبري، ج‏4، ص‏318 و ص‏319.
 
36. عوائد الايام، ص‏700.
 
37. رسائل شيخ انصاري.
 
38. کفايه الاصول، ج‏2، ص‏70.
 
39. مسائل جديد از ديدگاه علما و مراجع تقليد.
 
40. مسائل جديد از ديدگاه علما و مراجع تقليد، ج‏4، ص‏111 و ص‏112.
 
41. وسائل الشيعه، ج‏4، باب 24 ابواب قراءه القرآن، ص‏858، ح‏1.
 
42. مسائل جديد از ديدگاه علما و مراجع تقليد.
 
43. کامل الزيارات، باب 108، ح‏1، با تصحيح علامه اميني.
 
44. منيه المريد، ص‏106.
 
45. همان.
 
46. همان.
 
47. المحاسن، ج‏1، ص‏357. ميزان الحکمه، ج‏4، ص‏1401_ کلمه شباب _.
 
48. اصول کافي، ج‏1، ص‏46.
 
49. اصول کافي، ج‏2، ص‏338.
 
50. امالي شيخ مفيد، ص‏182.
 
 
نظر آیات اعظام درباره قمه زنی
 
حضرت آيت الله علي مشكيني: 
بعد التسليم و التحيه امور مذکور فوق بنفسه در شرع اسلام مورد اشکال و بلکه بعضي از آنها ذاتا محرم است مسلمين بايد از وارد کردن آنها در مراسم تعزي حضرت حسين عليه الصلاه و السلام که يکي از عبادات است جدا خودداري نمايند علاوه آنکه عزاداري آن حضرت عمل سياسي است پس بايد ازمخلوط شدن کارهايي که جنبه سياسي آن را مخدوش و يا عنوان خرافيت و وهن اسلام مي بخشد اجتناب نمود گذشته از اينها اعمال فوق مورد نهي مقام معظم ولايت امر مسلمين قرار گرفته و حکم معظم له واجب الاتباع است ... منبع: متن دستخط و متن عربي اين فتوا در کتاب قمه زني سنت يا بدعت، نوشته مهدي مسائلي، چاپ گلبن اصفهان، ص۱۷۹موجود است.
 
نظرات برخی دیگر ازعلمای بزرگوارجامعه مدرسین و غیر آن:
 
فتواي آيت الله موسوي اردبيلي: چنانچه ضرر معتد به داشته باشد يا موجب وهن مذهب يا مؤمنين شود جايز نيست.
منبع:ww.ardebili.com 
فتواي آيت الله صافي گلپايگاني: در موردي كه موجب وهن مذهب شود از آن خودداري گردد.
منبع: مسائل جديد از ديدگاه علما و مراجع تقليد، سيد محسن محمودي، جلد 3، ص34 قمه زني به علاوه ایشان در جای دیگری می فرمایند:اگر ضرر معتد به و تبعات منفي ديگر نداشته باشد جايز است.
منبع:http://www.saafi.net/farsi/new/02.HTM
حضرت آيت الله العظمي سيستاني: بايد از كارهايي كه عزاداري را خدشه‌دار مي‌كند اجتناب شود.
منبع: مسائل جديد از ديدگاه علما و مراجع تقليد، سيد محسن محمودي، جلد 3، ص34.
[روشن است که قمه زني در حال حاضر تبعات منفي فراواني از جمله وهن دين را در پي دارد. اين فتوا وجه ديگري نيز دارد: اگر قمه زدن ضرر معتد به و يا تبعات منفي داشته باشد جايز نيست.]
فتوای آیه الله العظمی علامه امین عاملى‏قدس سره : قمه‏زنى و اعمالى دیگر از این قبیل در مراسم عزادارى حسینى به حكم عقل و شرع حرام است و زخمى ساختن سر، كه نه سود دنیوى دارد و نه اجر اخروى، ایذاء نفس است كه خود در شرع حرام است و در مقابل این عمل، شیعه‏ى اهل بیت را در انظار مردم مورد تمسخر قرار داده و آنها را وحشى قلمداد مى‏كنند و شكى نیست كه این اعمال ناشى از وساوس شیاطین بوده و موجب رضایت‏خدا و پیامبر و اهل بیت اطهار نیست و البته تغییر نام این اعمال در ماهیت و حكم شرعى آن كه حرمت است، تغییرى نمى‏دهد. منبع: اعیان الشیعه، ج 10، ص 363 .
فتوای حضرت آيت الله العظمي سيد محسن حكيم: فرزند ايشان شهيد آيت الله سيد محمدباقرحكيم نقل نموده‌اند كه پدر بزرگوارشان دائماً مي‌فرموند: «ان قضية التطبير هي غصة في حلقومنا»: یعنی: «مسئلة قمه‌زني، غصّه و اندوهي در گلوي ماست» منبع: قمه زنی سنت یا بدعت اثر مهدي مسائلي
فتوای حضرت آيت الله العظمي علامه سيد محمد حسین فضل الله: " التطبير حرام لكونه من مصاديق الإضرار بالبدن، وهو غير جائز مطلقاً على رأينا، سواء أدى إلى التهلكة أو لم يؤد إليها، وعندئذ فما دام محرماً فلا يمكن جعله من الشعائر الدينية أو الحسينية، ولا سيما إذا كان مسيئاً للمذهب، فسوف تشتد الحرمة وتتاکد. " یعنی:"قمه زنی حرام استچون از مصادیق ضرر رسانده به بدن می باشد. و آن از نظر ما مطلقا حرام است خواه به هلاکت و مرگ فرد منتهی شود خواه نشود . و چون که این عمل حرام است نمی توان ان را جزء شعائر حسینی یا شعائر دینی قرار داد. خصوصا زمانی که باعث زشتی و وهن مذهب (شیعه) گردد باعث می شود که حرمت ان تشدید و تاکید شود.
منبع: سایت علامه سید محمد حسین فضل الله : http://www.bayynat.ir/index/
نظر علمی علامه شهید ایه الله مرتضی مطهری: به نظرم قمه زني در شرايط فعلي هيچ دليل عقلي و نقلي بر آن نداريم و يكي از مصاديق بارز تحريف محسوب مي گردد و حداقل اينكه در زمان فعلي باعث زير سوال رفتن تشيع مي گردد ….از برنامه هايي كه هيچ ارتباطي با اهداف امام حسين(ع) ندارد، تيغ، قمه و قفل زدن است. قمه زدن هم همين طور است اين كار، كار غلطي است. يك عده قمه ها را بگيرند، به سرهاي خودشان بزنند و خون ها را بريزند كه كه چه شود؟ كجاي اين حركت، عزاداري است.
منبع: حوزه و روحانيت، ج 2، ص 173.
استاد در مورد تاريخچه قمه زني مي فرمايد: «قمه زني و بلند كردن طبل و شيپور از ارتدوكس هاي قفقاز به ايران سرايت كرد و چون روحيه مردم براي پذيرفتن آنها آمادگي داشت همچون برق در همه جا دويد.»
منبع:جاذبه و دافعه علي(ع)، ص 165
آیه الله علامه سید مرتضی عسگری، محقق تاریخ اسلام و حدیث‌شناس شهیر شیعه، در عین حال که از گستره خدمات علمی و اجتماعی برخوردار بود، هرگز از لزوم بیداری سیاسی غافل نبود. از جمله ویژگی‌های بارز علامه عسگری روحیه خرافه‌زدایی از دین بود که در این راه کوشش‌های گسترده‌ای برای دور کردن عادات واندیشه‌های منحرف از دامن اسلام نمود. وی از جمله کسانی بود که قمه زنی را رفتاری خارج از اسلام عنوان و در راه تبیین این موضع کوشش کرد. منبع: قمه زنی سنت یا بدعت اثر مهدي مسائلي
حضرت آيه الله العظمي سيد کاظم حائري: [اولا:] ما شاهد آنيم که قمه زني و بعض اعمال شبيه به ان ذاتا موجب تخريب وجهه اسلام و تشيع گشته اند و دشمنان کافر نيز در زمان حاضر براي آسيب وارد کردن به ما بر اين گونه اعمال تکيه نموده تا دين ما را دين خرافه و وحشي گري معرفي نمايند.
ثانيا: چه ما چنين ديدي را نسبت به قمه زني به دست آورده باشيم يا نه، بايد از اوامر ولي امر مسلمين حضرت ايه الله خامنه اي حفظه الله، در اين مورد اطاعت کنيم؛ زيرا ايشان در اين مورد موضع گيري صريح و روشني نموده و ديگر هيچ گونه عذري را براي مخالفت باقي نمي گذارند و بر تمامي مسلمين واجب است که از دستورات ايشان اطاعت نمايند چه کساني که با ايشان در فتوا هم نظرند ويا از ايشان تقليد مي کنند و چه کساني که در اين فتوا با ايشان هم نظر نبوده و يا از کس ديگري تقليد مي نمايند. در هر صورت بر همه مسلمين واجب است از ايشان از حيث ولي امر بودنشان اطاعت کنند.
منبع: شعائر الحسينيه بين الوعي والخرافه، ص145.متن عربي اين فتوا در کتاب قمه زني سنت يا بدعت، نوشته مهدي مسائلي، چاپ گلبن اصفهان، ص162 موجود است.
حضرت آيه الله احمد جنتي: برماست که عزت شيعه را حفظ کنيم. آنچه بهانه به دست دشمن دهد و مايه وهن پيروان علي عليه السلام گردد، گناه است. اطاعت از مقام ولايت نيز واجب است. قدرت ولي امر مسلمين بايد حفظ شود تا اسلام عزيز بماند. 8/3/1374 منبع: اصل دستخط اين فتوا در کتاب قمه زني سنت يا بدعت، نوشته مهدي مسائلي، چاپ گلبن اصفهان، ص182 موجود است
حضرت آيه الله علي اکبر مسعودي: اوامر ولي فقيه لازم الاتباع و احکام صادره واجب الاطاعه مي باشد؛ لذا بر مومنين واجب است از امور مذکوره جدا خودداري کنند. 27 ذي الحجه 1415 منبع: اصل دستخط اين فتوا در کتاب قمه زني سنت يا بدعت، نوشته مهدي مسائلي، چاپ گلبن اصفهان، ص183 موجود است.
آیه الله سيد احمد علم‌الهدي:
قمه‌زني در ايام محرم و صفر موجب وهن دين مبين اسلام شده و بنا به فرمايشات و فتواي صريح رهبر معظم انقلاب چون قمه‌زني موجب وهن در اسلام شده و يا سبب احتمال معرفي دين اسلام به عنوان دين خشونت در جهان مي‌شود، حرام است.دشمنان اسلام از طرق مختلف سعي مي‌كنند مسايل خرافي را در دين مبين اسلام ترويج دهند. نبايد با انجام اقداماتي مانند قمه‌زني در ماه محرم مسايل انحرافي را در دين اسلام افزايش داد.
منبع: خبرگزاری جمهوری اسلامی: ۸/۱۱/۱۳۸۵
و همچنین:
عاشورا تامين کننده حيات ملت ايران و نقطه شور و شعور ما است. در طول تاريخ جريان هاي بيدادگر و ستمگر که شور حسيني مردم را در عاشورا بر خلاف مصالح خود مي ديدند در صد براندازي اين جريان بر آمدند که تاکنون موفق نشدند و هر ساله بر اين شعائر و شور حسيني افزوده مي شود. امروزه استکبار بعد از ناکامي در براندازي شور عاشورايي طي ضرب العجلي که تا سال 2010 اعلام کرده اند در صدد بي محتوا کردن مراسم عاشورا و قطع ارتباط مرجعيت ديني از ديگاه مردم نسبت به عاشورا است و مي خواهد با بدعتهايي که در اين مراسم قرار مي دهد، جريانهاي وهابي را بر عليه شيعه تحريک کرده و با تکفير شيعه جنگ مذهبي دروني به وجود آورد. هر عملي که در توليد شور حسيني نقش داشته باشد عمل مباح است و ثواب دارد ولي امروز قمه زدن صورت ديگري پيدا کرده و دشمنان از آن به عنوان دليل مستند حاکم بودن نظام خشونت در ايران و اينکه اسلام دين خشونت است، استفاده مي کنند. با استناد به فرموده امام سجاد (ع)، هر عمل مباحي که موجب وهن اسلام بشود حرام است و امروزه قمه زدن سند افرادي مثل پاپ مي باشد تا خشونت را به اسلام و شخص پيامبر نسبت دهند. امام حسين (ع) عاشق عاقل مي خواهد و حضرت در کربلا يک ديوانه نياورد و عاشقي که نفهميده و نسنجيده امام حسين (ع) را براندازي کند از صد يزيد و عمر سعد ضررش بيشتر است.فتواهاي آورده شده در شب نامه در خصوص قمه زدن مربوط به سالهاي گذشته است و امروز که ولايت مقام معظم رهبري را تمام مراجع پذيرفته اند بايد به فتواي رهبر که قمه زدن را به طور صريح حرام اعلام کرده اند، عمل کنيم.
منبع:http://www.shabestannews.com/newsdetail.asp?newsid=85110708355130&code=58
 
آيت‌الله شبستري امام جمعه تبریز: قمه زني در روز عاشورا بنا به احكام اوليه و ثانويه در اسلام مذموم است و موجب وهن مذهب تشيع مي شود و از اين نظر نبايد توسط مومنان انجام شود.هرگونه ايذا ، قمه زني و جاري كردن خون از بدن بنا به احكام روشن اسلامي حرام و موجب وهن شيعه توسط دشمنان و وهابيون است و از اين نظر نيز فعلي ضد دين و بدعت می باشد. هرعبادت يا مستحبي فقط از ناحيه دين مباح و پذيرفتني است و گرنه بدعت و حرام تلقي مي‌شود، قمه‌زني و برخي اعمال غير معمول در عزاداري ها از اين نظر كه از ناحيه دين تكليف نشده است موجب بدعت مي‌شود و در آن صورت اساسا حرام و ضد دين تلقي مي‌شود. در اين رابطه هرگونه قمهزني ، خون ريزي و اضرار به بدن حرمت داشته و از اساس مورد خواست دين نيست و لازم است مومنان از انجام آن خودداري كنند. در شرايط كنوني دشمنان اسلام در صدد بهره‌برداري منفي تبليغي از برخي حركت‌هاي انجام يافته در عزاداري‌ها هستند، برخي حركت‌هاي معمول در عزاداري ها ، حتي علي‌رغم خلوص نيت در عاملان آن‌ها ممكن است در ظاهر وحشيت تلقي شده و موجب وهن مذهب جعفري گردد و لذا بايد از انجام آن‌ها خودداري شود. با تاكيد بر حفظ آرامش و متانت مومنان در دستجات و مجالس سوگواري امام سوم شيعيان خواستار اجتناب آنان از هرگونه اقدامي می باشم كه ابزار يا موجب سوژه منفي بدست وهابيون عليه شيعيان در اين مقطع حساس گردد .
منبع: http://www.irna.com/fa/news/view/menu-149/8511083097174934.htm
حضرت آيت الله ملکوتي حفظه الله: عزاداري حضرت سيد الشهداء سبط رسول اکرم صلي الله عليه و آله و سلم بايد لايق و شايسته به آن امام بزرگوار باشد و موجب وهن و تضعيف اسلام ومذهب تشيع نباشد بلکه مثل قيام آن حضرت باعث بقاء و عزت اسلام و مسلمانان بوده و عاريو منزه از هرگونه بدعت و خرافات باشد
 
حضرت آيت الله مقتدايي حفظه الله:
با اسقرار جمهوري اسلامي ايران و تشکيل حکومتاسلامي بر اساس قرآن و وحي توجه همه ملتها و دولتها به اسلام جلب و احکام نوراني و مترقي اسلام مورد مداقه صاحب نظران قرار گرفته و مي رود تا همانند خورشيدي تابان در سطح جهان بسط پيدا کند؛ لذا دشمنان اسلام که حقيقت و موجودي خود را در خطر مي بينند در مقام هستند به هر وسيله و بهانه اسلام را ملکوک و خدشه دار نمايند از اين جهت اموري که امروز موجب وهن به اسلام و تضعيف عقايد مسلمين مي گردد شرعا حرام و مشلمين بايد از آنها خودداري نمايند علاوه بر اين با تشخيص موضوع و اعلام حکم بر حرمت قمه زدن و نظاير آن از طرف رهبر معظم انقلاب ولي امر مسلمين حضرت آيت الله خامنه اي دامت برکاته اطاعت از معظم له بر آحاد مسلمين و تخلف از آن حرام است.
حضرت آيت الله استادي حفظه الله:
با توجه به بيانات مقام معظم رهبري دامت برکانه لازم است ارادتمندان به حضرت ابي عبدالله الحسين عليه السلام در مراسم عزاداري از شيوه هايي استفاده کنند که تهظيم شعائر الله باشد و از کارهايي که به فرموده معظم له موجب وهن مذهب است جدا خودداري نمايند اميد است همگي مورد لطف و عنايت حضرت سيدالشهداء عليه السلام باشيم
حضرت آیه الله راستی کاشانی حفظه الله:
بعد الحمد و الصواه ، اقامه عزاي حضرن ابي عبدلله الحسين سيد الشهداء عليه السلام از افضل قربات الي الله تعالي و موجب تجديد حيات اسلام و ايمان است و بر مومنين است هرچه با شکوه تر آن را برگزار نمايند و از هر اموري که موجب وهن اسلام و دست آويزدشمنان اسلام است اجتناب کنند امروز که روز حاکميت اسلام است و رهبر عظيم الشان انقلاب ولي امر مسلمين حضرت آيت الله خامنه اي دام ظلله العالي از قمه زدن و نظاير آن نهي نمي فرموده اند و اشتکبار جهاني از هيچ توظئه اي عليه اسلام و امت اسلام و ايجاد تفرقه در صفوف مسلمين فرو گذار نمي کند بر همه مومنين واجب است از اينگونه اموراجتناب کنند و با پيروي از رهبري و وحدتکلمه دشمنان اسلام و مسلمين را مايوس گردانند خداوند متعال همه را از عزاداران اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام و انصار حضرت ولي الله اعظم امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف قرار دهد
 
 
حضرت آیه الله عباس محفوظی حفظه الله:
اقامه عزای حسین ابن علی علیهما السلام از افضل طاعات است و از آنچه كه موجب وهن است بايد پرهيز شود و اطاعت ولي امر مسلمين لازم است.
 
نفی دروغ هایی که به آیات عظام اراکی و تبریزی و خویی رحمه الله علیهم بسته اند
 
البته متاسفنه در برخی سایت ها و وبلاگ ها و کتاب های سراسر دروغ طرفدار قمه زنی دروغ های زیادی هم به سایر علما چون امام و رهبری بسته اند که به علت شدت وضوح از آن می گذریم.... بعضا فتاوای عوض شده مراجعی چون ایه الله فاضل و دیگران را به عنوان آخرین فتوا آورده اند... فعلا فتاوای سه بزرگوار را با منبع دقیق ببینیم:
حضرت آيت الله اراكي: دستور ولي امر مسلمين مبني بر جلوگيري از اعمال خرافي درعزاداري محرم لازم الاطاعه است. 
منبع: پیرامون عزاداری عاشورا دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم ص۳۷
حضرت آيت الله میرزا جواد تبريزى:
عزادارى خامس آل عبا از مهم‏ترين شعائر دينى و رمز بقاى تشيع مى‏باشد؛ولى بر عزاداران عزيز لازم است از كارهايى كه موجب وهن مذهب و سوء استفاده دشمنان اسلام و اهل بيت(ع) مى‏شود، اجتناب كنند. (استفتاءات، س2003 و 2012 و 2014)
همچنین: ایشان در چند جای دیگر در این رابطه فتاوی دارند از جمله:
*"عزاداري بايد طوري باشد که موجب وهن بر شيعه نباشد."منبع: استفتائات جديد، ص456.
*"داخل بودن اين اعمال در عزاداري امام حسين عليه السلام جاي تامل دارد."منبع: طريق النجاه، ميرزا جواد تبريزي، ج2، ص445.
*"داخل بودن قمه زني در عزاداري سيدالشهداء عليه السلام و اهل بيت و اصحاب ايشان سلام الله عليهم، ثابت نيست؛ پس بر همه مومنين لازم است که انچه به عنوان گونه اي عزاداري محرز و ثابت است اختيار نمايند، همچون گريه نمودن و سينه زني و برپا نمودن دسته هاي عزاداري و حرکت ان تاحد امکان به سوي اماکن عمومي براي عزاداري. خداوند شما را در خدمت به اهل بيت عليهم السلام موفق دارد و جزاي خير در دنيا و اخرت بدان دهد. " منبع: متن دستخط و متن عربي اين فتوا در کتاب قمه زني سنت يا بدعت، نوشته مهدي مسائلي، چاپ گلبن اصفهان، ص155 و 156 موجود است. 
حضرت آيه الله العظمي خويي:
درصورتي که موجب ضرر معتدا به يا هتک و توهين به مذهب باشد جايز نيست. منبع: طريق النجاه، ج2، ص445.
 
فتوای آيه الله سیدابوالحسن غروي اصفهاني معروف به کمپاني درباره حرمت قمه زنی
 
-آيه الله غروي اصفهاني معروف به کمپاني: در گذشته چون در ديد برخى‏غير مسلمانان تاثير سوء داشت،برخى علما به حرمت زنجير زدن و قمه زدن و خون ازسر و پشت‏خويش جارى کردن فتوا دادند.در مقابل آنان نيز علماى ديگرى در پاسخ به‏استفتاهاى مردم، حکم به جواز دادند.اين مساله،بارها در گذشته منشا کشمکشهاى‏مذهبى گشته است.از جمله آية الله سيد ابو الحسن اصفهانى فتوا به حرمت داد و سيدمحسن امين از او انتقاد کرد و اين مساله به مطبوعات و مجلات آن روزگار کشيده شد واز آن پس بازار استفتاء و افتاء داغ شد و مجموعه‏هايى نيز که حاوى اين نظرات فقهى بود،منتشر گرديد.نظير آن سبت‏به قمه زنى هم در تاريخ معاصر وجود دارد. 
متن يکی از فتاوای ايشان: "ان استعمال السيوف و السلاسل و الطبول و الابواق و مايجري اليوم امثاله في مواكب الغرا بيوم عاشوراانما هو محرم و هو غيرشرعي." یعنی :"به کار بردن شمشیرها (قمهزنی) و زنجیرها و طبل ها و بوق ها و کارهایی مانند این امور که امروزه در دسته های عزاداری و در روز عاشورا معمول است همه حرام و غیر شرعی است." اين فتوا نيز موجب اختلافات و سر و صداي شديدي شد و برخي از وعاظ در سخنراني هاي خود آيت الله اصفهاني را به سختي مورد انتقاد و حتي اهانت قرار دادند. ولي وي هرگز حاضر نشد از فتوا و عقيده خود دست بردارد و خوشايند جاهلان و بي خردان سخن بگويد.
منبع:موسوعة العتبات المقدسه،ج8،ص378(پاورقى) با نقل:فرهنگ عاشورا صفحه198 جوادمحدثى.
منبع فتوای ايشان: دايره المعارف تشيع ج۲ ص ۵۳۱. و همچنين اعيان الشيعه ج۱۰ ص ۳۷۸. و همچنين تاريخ سياسی عراق معاصر نوشته استاد حسين شبر ج۲ ص ۳۴۰ . و همچنين هکذا عرفتهم نوشته حعفر الخليلی ج۳ ص ۲۰۷.
 
نظرحضرت آیه الله سیدمحمدباقرصدررحمه الله درباره حرمت قمه زنی
 
 
سخنان شهيد آيه الله سيد محمد باقر حکيم در ردّ بدعت هاي عزاداري و قمه زني:
از آنجا که هدف ما بازگشت به اهلبيت، عليهم السلام، است؛ و آن بزرگواران آگاه ترين افراد بر شريعت اسلام و بر آنچه در خانه رسول رخ داده و مي دهد و مسائل مربوط به آن مي باشند، با اين حال چيزي از آنها به دست ما نرسيده که بتواند ربطي به اين امور منفي که هم اکنون در عزاداري ها صورت مي گيرد داشته باشد. بگونه اي که نه در زمان ائمه اطهار، عليهم السلام، و نه در بعد از آن مردم با اين امور منفي آشنائي نداشتند و اين شيوه هاي عزاداري در زمان هاي معاصر ايجاد و رواج يافته اند. و اگر چيزي از اين امور مي توانست در خدمت به اهداف نهضت حسيني مفيد و سودمند واقع شود حتماً اهل بيت، عليهم السلام، اولين کساني بودند که به آن سفارش مي نمودند. و يا حداقل بايد اهل بيت، عليهم السلام، در اين مورد حرفي مي زدند و يا اينکه تشويق و حمايتي از اين امور مي نمودند؛ در حالي که مي بينيم آن بزرگواران حتي در احاديث ضعيفشان نيز هيچ گونه اشاره اي به اين امر نکرده اند. اين در حالي است که اهلبيت مثلاً هنگامي که در موضوع زيارت امام حسين (ع)، از زيارت پياده آن حضرت و مشکلات و سختي هاي راه آن سخن مي گويند به بيان هر اجري که زائر در هر قدمش کسب مي کند پرداخته و ريزترين امور را متذکر مي شوند. پس مي بينيم که چگونه اين بزرگواران از اين مسائل کوچک سخن گفته اند اما هيچ اشاره اي به اين اشکال عزاداري ننموده اند. همچنين مي توان در تأکيد اين موضوع به صورتي واضح به سيره علماي بزرگ در طول تاريخ از زمان ائمه تاکنون اشاره نمود؛ بگونه اي که مي بينيم علماي اعلام با اينکه تنها در پي عمل به واجبات شرعيه نبوده، بلکه به مستحبات و سفارشات رسيده از جانب شرع که وسيله قرب به خداوند متعال مي باشند نيز اهميت خاصي مي دادند و خويش اولين کساني بودند که به آنها عمل مي نمودند، با اين حال در تمام طول تاريخ و حتي تاريخ معاصر شاهد نبوده ايم که يکي از مراجع تقليد و يا يکي از علماي معروف مثلاً اين گونه اعمال منفي را انجام داده باشند. در صورتي که اگر اين اعمال از مقربات الهي بود اين علماء اولين کساني بودند که قيام به آن مي نمودند.
از طرفي نيز روشن است که در شريعت اسلام، تمام مردم مخاطب احکام شرعي مي باشند و وجهي وجود ندارد که بگوئيم احکامي نزد ما وجود دارد که مخاطب آن مثلاً فقط علماء هستند و يا اينکه احکامي باشند که مخاطب آن فرد جاهل بوده باشد؛ بگونه اي که بعضي از احکام مخصوص علماء و بعضي مخصوص جهلاء باشد يا مثلاً اين حکم مخصوص فرد آبرومند و اين حکم مخصوص فرد فرومايه باشد و... پس بايد گفت که همه احکام شرعي مشترک بين مسلمانان مي باشند؛ چه واجب و چه مستحب. پس اگر عمل مورد نظر ما نيز مستحب باشد براي همه مردم مستحب است چه آنها عالم باشند و چه عامي. با اين حال شاهد نبوده ايم که هيچ يک از علماء در طول تاريخ اقدام به اين عمل کنند که اين بدان معناست که آنها اين اعمال را مستحب و مقرب کننده نزد خداوند نمي دانسته اند و بنده شخصاً هيچ عالمي را تاکنون نمي شناسم که اصرار بر انجام اين صورت هاي عزاداري داشته باشد و شاهد نبوده ام که مثلاً عالمي قمه بزند. پس اگر عالمي وجود دارد که بر انجام شدن اين گونه اعمال اصرار دارد و آن را مستحب مي داند پس اعتقاد دارم که او بايد خود اولين کسي باشد که قمه مي زند و آن را نيز هميشه ادامه دهد تا مردم نيز بر او اقتدا نمايند. و من خويش شاهد اين حقيقت بودم که مرجع کبير آيت الله العظمي سيد محسن حکيم (رض) دائماً مي فرمودند:« همانا قضيه قمه زني، اندوه و غصه اي در گلوي ماست» پس ايشان با اين ديد به قمه زني نگاه مي نمودند، ولي در جواب سوالات نيز مي نوشتند: اگر قمه زني باعث ضرر به بدن يا هتک حرمت به مذهب اهلبيت و شيعيان گردد، حرام است.
منبع: شعائر الحسينيه بين الوعي والخرافه، ص119-127
 
ترجمه بيانيه علماي شيعه عربستان در پرهيز از قمه زني
 
 
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمدلله رب العالمين والصلاه والسلام علي خاتم المرسلين نبينا محمد و آله الطيبين الطاهرين
شيخ صدوق در کتاب عيون اخبار الرضا عليه السلام روايت نموده است از عبدالسلام بن صالح هروي که مي گويد: شنيدم از امام رضا عليه السلام که مي فرمودند:« رحمت خدا بر آن بنده اي که امر ما را زنده کند.» عرض کردم: چگونه امر شما زنده مي شود؟ آن حضرت فرمودند:« به اينکه علوم ما را بياموزد و به ديگران بياموزايد، زيرا اگر مردم محاسن سخنان ما را بدانند بي گمان از ما تبعيت مي کنند.»
خدمت تمامي برادران عزيزمان فرا رسيدن اربعين حضرت سيد الشهداء عليه السلام و باقي مناسبات ديني را تسليت عرض مي نمائيم. و از همه دوستان مي خواهيم تا با حضور خويش در مجالس عزاداري ذکر اهلبيت را زنده نمايند. مجالسي که در حقيقت مدارسي تربيتي براي روشن نمودن مبادي دين، اخلاق و سيره رسول خدا، صلي الله عليه و آله، و ائمه هدات، عليهم السلام، مي باشند و همچنين تمامي برادران را به مشارکت در مراسمات عزاداري دعوت مي نمائيم زيرا که اين مراسمات موجب پي ريزي و منسجم شدن ولايت اهل بيت عليهم السلام، در نفوس فرزندان و جوانان ما مي گردد.
و به همان اندازه همه مؤمنين را به دوري و پرهيز نمودن از انجام اعمالي همچون قمه زني که موجب آبروريزي و زشت شدن چهره تابناک شعائر حسيني مي گردد توصيه مي نمائيم؛ خصوصاً در کشور ما که همه ديدگان مترصند تا بر چگونگي مذهب اهلبيت و اعمال کساني که پيرو آنند اطلاع يابند. پس از اين جهت بر همه ما واجب است صورت روشن و زلالي از روش و سيره اهلبيت را معرفي نمائيم، و شکي نيست که انجام عملي همچون قمه زني نه تنها ما را بر اين هدف ياري نخواهد نمود بلکه ما را از اين امر باز داشته و خود وسيله اي براي متعصبين خواهد بود تا مذهب ما را زشت جلوه نموده و ديگران را از آن دور نمايند. به همين جهت مجدداً دوري گزيدن تمامي مؤمنين را اين گونه اعمال تأکيد مي نمائيم و آنها بر هوشياري و عنايت داشتن به اثرات منفي اين گونه اعمال در پيرامونشان و مخصوصاً در سرزمين ما، وا مي داريم و از خداوند متعال ثبات بر دين و ولاء محمد و آل طاهرينش، صلي الله عليه و آله، را طلب نموده و از او مي خواهيم تا سرزمين ما و تمامي مسلمين از خطرها و فتنه ها حفظ نمايد. والحمد الله رب العالمين. 19 صفر 1417 هجري قمري
امضاء کنندگان بيانيه:
1. سيد علي سيد ناصر سلمان- از شهر دمام.
2. شيخ محمد علي عمري- از شهر مدينه منوره.
3. شيخ حسن موسي صفار- از شهر قطيف.
4. شيخ حسن محمد نمر- از شهر دمام.
5. شيخ عبدالکريم کاظم حبيل- از شهر تاروت.
6. شيخ حسين صالح عايش- از شهر أحساء.
7. سيد هاشم شخص- از شهر أحساء.
8. شيخ عبدالله أحمد يوسف- از شهر قطيف.
9. شيخ فهد إبراهيم أبوالعصاري- از شهر مدينه منوره.
متن عربي و تصوير اصل اين بيانيه، در اين منبع موجود است: قمه زني، سنت يا بدعت، مهدي مسائلي، نشر گلبن، چاپ اول، 1385، اصفهان. ص141-145
ا
نظرات برخی ازعلمای بزرگوارجامعه مدرسین حوزه علمیه قم1
 
حضرت آيت الله جوادي آملي: چيزي كه مايه وهن اسلام و پايه هتك حرمت عزاداري است جايز نيست، انتظار مي رود از قمه زني و مانند آن پرهيز شود. منبع: متن دستخط و متن عربي اين فتوا در کتاب قمه زني سنت يا بدعت، نوشته مهدي مسائلي، چاپ گلبن اصفهان، ص۱۸۰موجود است.
حضرت آيه الله سيد محمود شاهرودي: بسمه تعالي بدون شک برپايي مراسم عزاداري و سوگواري نسبت به ائمه و اهل بيت عصمت و طهارت، عليمه السلام خصوصا در مصيبت جانسوز حضرت ابي عبدالله الحسين عليه السلام، امري مهم و بلکه يکي از فرائض و واجبات کفايي است؛ ليکن در کيفيت برگزاري مراسم و شيوه هاي آن بايستي سه شرط را مد نظر قرار داد:
1-آنکه موجب ضرربه شخص برگزار کننده وديگران نشود واين شرط راهر مکلفي مي تواند تشخيص دهد.
2-آنکه موجب وهن دين و مکتب تشيع و يا جامعه اسلامي و يا نظام مقدس جمهوري اسلامي نباشد؛ زيرا که وهن هر يک از آنها از اعظم محرمات و کبائر است و تشخيص اين امر از اختيارات ولي امر مسلمين است، بدان معني که اگر در شرايط خاصي ولي امر مسلمين چنين تشخيص بدهد که شيوه بخصوص بر خلاف مصلحت جامعه اسلامي ويا موجب وهن و ضربه زدن به دين و يا نظام مقدس جمهوري اسلامي است و بر اساس آن از برگزاري آن منع نمايد، تبعيت از ايشان بر همگان واجب است و در اين رابطه آحاد مکلفين نمي توانند از نظر شخصي خود تبعيت کنند.
3-آنکه متناسب با روح اسلام و ارزش هاي متعالي مکتب اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام باشد وبا احکام و تعاليم حقه انان منافات نداشته باشد. قم، محرم الحرام 1415 منبع: اصل دستخط اين فتوا درکتاب قمه زني سنت يا بدعت، نوشته مهدي مسائلي،چاپ گلبن اصفهان،ص180 و 181موجود است.
حضرت آيت الله اسماعيل صالحي مازندراني: باسمه العليم. از منابع فقه چه لبيه و چه لفظيه بالخصوص او بالاطلاق او العموم جواز و اباحه قمه زنى فضلا از رجحان آن در مراسم عزادارى سالار شهيدان امام حسين‏عليه السلام مستفاد نمى‏گردد، بلكه مقتضاى ادله و عناوين ثانويه حرمت و عدم جواز است لذا اجتناب از آن واجب و لازم است. برادران ايمانى مى‏دانند كه قمه را بايد بر فرق قمه كشان خائن و قداره بندان جانى زد .(محرم الحرام 1415 - خرداد 1373)
حضرت آيت الله ابراهيم اميني: با توجه به اينكه مشروعيت امور فوق به اثبات نرسيده و در شرايط كنوني موجب وهن مذهب شيعه مي شود، اجتناب از آن بر عزاداران امام حسين(ع) لازم است. « با اينکه عزاداري براي سرور شهيدان حضرت اباعبدالله الحسين عليه السلام يک عبادت و موجب تقرب به خداي سبحان است و ائمه معصومين عليهم السلام در اين باره تاکيد دارند لکن بر علاقه مندان به اهل بيت واجب است از انجام امور فوق اجتناب نمايند زيرا اولا امور مذکور در بين عرف مردم به عنوان عزاداري نرسوم نيست و حکم به استحباب و مشروعيت آنها بدون وجه است ثانيا در اوضاع و شرايط کنوني جهان امور مذکور از خرافات به شمار مي رود و موجب وهن شيعه مي باشد و ثالثا مقام معظم رهبري حضرت آيت الله خامنه اي دامت براکاته از انجام اين قبيل امور نهي شديد فرموده اند و اطاعتاز معظم له بر همه شيعيان و پيروان ولايت فقيه لازم و مخالفت با آن حرام است بدين جهت از عموم شيعيان انتظار مي رودکه در انجام مراسم عزاداري از اين قبيل امور اجتناب نمايند خدا ما را از شيعيان راستين امام حسين عليه السلام قرار دهد
حضرت آيت الله شرعي: مقام معظم رهبري حضرت آيت الله خامنه اي مدظله العالي حماسه عاشوراي حسني را يکي از شاخص هاي قوي و توانمند مبارزات اصيل شيعي مي دانند و به استناد تاريخ ثبت شده و متقن کربلا و روايات رسيده از معصومين صلواه الله عليهم اجمعين اقامه عزاي سالار شهيدان را افضل قربات دانسته و تاکيد شديد بر آن دارند ايشان مي فرمايند حرکت هاي سني عاشورا مي بايست بيانگر و تقويت کنند پيام جهاد ايثار شهادت و ترجمان اسلام و مکتب باشدقمه زني و قفل زني و ... يک فرآيند ناموزون و ناهماهنگ با اهداف اصيل و ارزشهاي عظمي است که موجب وهن مکتب عاشورايي است در اين ارتباط بر آحاد عزاداران و عاشوراييانواجب است فرمان و حکم ولي امرمسلمين جهان را اطاعت نمايند بديهي است سهل انگاري و عدم اطاعت مبغوض حضرت حق متعالي است .
حضرت آيت الله حسين مظاهري: چون مقام معظم رهبري فرموده اند كه در عزاداري ها قفل و قمه زدن و مانند اينها نباشد، پيروي از امر ايشان برهمه واجب است. منبع: متن دستخط و متن عربي اين فتوا در کتاب قمه زني سنت يا بدعت، نوشته مهدي مسائلي، چاپ گلبن اصفهان، ص۱۵۸موجود است.
حضرت آيت الله محمد يزدي رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: اطاعت از حكم ولي امر مسلمين بر همه لازم است و تخلف آن معصيت و گناه و متخلف معاقب خواهد بود. « بسياري از مذکورات خلاف شرع بين و حرام است و برخي جزء بدع يا موجب وهن مذهب و تضعيف اسلام است گذشته از آنکه اطاعت از حکم ولي امر مسلمين حضرت آيت الله خامنه ايبر همه واجب و لازم است و تخلف از آن معصيت و گناه است و متخلف معاقب خواهد بود و نظر ديگر نمي تواند حکم ولي امر را جايز التخلف کند چه آنکه حق حکم منحضر به ولي امربالفعل است و فتوي ناقض حکم نيست
حضرت آيت الله سيد جعفر كريمي: پرداختن بدينگونه امور به بهانه عزاداري شرعاً حرام است و مخالفت حكم ولي امر مسلمين در اين باره مخالفت با امام زمان(عج) است. اقامه عزاي حضرت سيدالشهداء ابي عبدالله الحسين و ياران و اصحاب باوفايش عليهم السلام از اعظم قربات الي الله تعالي است ولي انجام اموري مانند قمه زني و قفل بستن به بدن و خراشيدن و خون آلوده کردن سر و صورت و سينه خيز رفتن براي زيارت و امثال آن به نام و عنوان عزاداري با توجه به اينکه هيچگونه تاييد و اشاره اي در رابطه با اينگونه امور از سوي معصومين عليهم السلام و يا از سوي اصحاب و حواريين آنان نرسيده است و سابقه از آن از فقها عظام اقدمين رضوان الله تعالي عليهم بدست نيامده است و در زمان حاضر موجب وهن مذهب حق در انظام عموم و سبب اتهام فرقه ناجيه اثنا عشريه به خرافي گري است به هيچ وجه صورت شرعي ندارد
حضرت آيت الله محمد مؤمن: اطاعت احكام ولي فقيه واجب است.
حضرت آيت الله محمد ابراهيم جناتي: از انجام اين كارهاي ناشايست، وهن آور، نسنجيده و خرافي كه در مباني فقهي و پايه هاي شناخت احكام شرعي ريشه ندارد و موجب لكه دار شدن چهره برجسته و درخشان دين و تشيع است، پرهيز شود.
حضرت آيت الله احمد آذري قمي: سرپيچي از اطاعت مقام معظم رهبري،گناه كبيره و موجب ضعف حكومت مقدس اسلامي است و به نذرهايي كه قبلاً انجام گرفته وفا واجب نيست ، بلكه حرام است.
حضرت آيت الله سيد محمد ابطحي:از كارهايي كه موجب وهن مذهب است بايذد اجتناب شود و آنچه كه ولي فقيه دستور دادند واجب الاتباع ميباشد.
حضرت آيت الله مهدي حسيني روحاني: ولي امر مسلمين از اين امر نهي فرمودهاند و اطاعت معظمله واجب است.
 
منابع: خبرگزاری حوزه های علمیه رسانیوز : http://www.rasanews.com/Negaresh_site/FullStory/?Id=26053و همچنین سایت جامعه مدرسین: http://www.jameehmodarresin.org/index.php?option=com_content&task=view&id=325&Itemid=39
و همچنین سایت کتاب ارزشمند دست پنهان در نقد و تحلیل قمه زنی: www.dastepenhan.com
و همچنین: متن فتاوای مراجع وعلما’شیعه علیه بدعتهای عزاداری ازصدسال پیش تاکنون در وبلاگ شهر من ابرکوه: http://www.abarcooh.blogfa.com/post-1.aspx
 
فتوای حرمت قمه زنی حضرت آیه الله العظمی فاضل لنکرانی رحمه الله علیه
 
 
 
نظر آیه الله احمدی میانجی رحمه الله برکاته درباره حرمت قمه زنی
 
 
 
 
فتوای حرمت قمه زنی حضرت آیه الله العظمی خامنه ای دام ظله العالی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
یکی از فتاوای آیه الله العظمی امام خمینی دامت برکاته در حرمت قمه زنی
 
 
حضرت امام خميني(ره): در شرايط و اوضاع كنوني از قمه زدن خودداري شود و عزاداري و سينه زدن مانعي ندارد
منبع: استفتاءات امام، ج 3، سؤالات متفرقه، س 37
ار
مقدمه جزوه احکام عزاداری-در بار حرمت قمه زنی
 
بسم الله الرحمن الرحیم
هنوز هم نداي مظلومانه هل من ناصرينصرني حسين بن علي(عليه السلام) طنين انداز است و حسين(عليه السلام)، به دنبال حاکميت دين در تمام عرصه هاي حيات بشري است. هنوز هم در يک سو اسلام ناب محمدي است و در ديگر سو اسلام آمريکايي و اموي. در فضاي مبارک محرم، بهترين فرصت براي ماست که بيانديشيم و اهداف نهضت حسيني را در زمانه خود پي گيريم و با تحريفات و بدعت ها و کجي ها مبارزه کنيم و اسلام اصيل را به نسل خود معرفي کنيم که پر از جذابيت و معنويت و عقلانيت است. امروز هم خط نفاق و مشرکان و کفار به دنبال نابودي خط ولايت و به مسلخ کشيدن دوباره نائبان امام غائب(عليه السلام) هستند. در اين نبرد هميشگي تاريخ، از سويي علويون حسيني هستند که واجد چنين ويژگي هايي هستند:- گوش به فرمان ولي حکومت حق هستند ودرغياب ولي عصر(عجل الله تعالي فرجه)، تابع نائبان برحقش(فقها) هستند نه طاغوت ها ومنافقان. - در هر شرايطي به دنبال رضاي خداوندگار خويشند، نه تابع جو اجتماعي و حرف مردم و خوشامد ديگران.- با تامل در طريق باطل و دشمن شناسي، مواظب اعمال و رفتار خود هستند. - از ظالم نمي هراسند و محافظه کار و سازشکار و فرصت طلب و فريبکار نيستند.- اهل گناه و کبر و غرور و خودنمايي و شهوت و شهرت و قدرت و... نيستند.- دينداري آنها تقليدي و جاهلانه و خرافي نيست؛ بلکه عاقلانه و با معرفت و مدبرانه است.... و در ديگرسو اسلام آمريکايي و اموي است که ممزوج با خرافات و جهل و فريبکاري و استحمار توده ها، در پي منافع مادي خود مي رود. آنان که در مسير ولايت الهي و مراجع دين و شريعت شيعي نيستند، حتي با عزاداري هاي ممزوج با سنن جعلي و تقليدي خود، بهانه به دست مريضان و دشمنان اسلام مي دهند. بدعت ساختگي قمه زني، باعث شده است که دشمنان اسلام در سايت ها و نشريات خود، حيوانات را برتر از مادران شيعه اي بدانند که بر سر بچه هاي خود قمه و تيغ مي کشند!(دروبلاگ عاشورا به طورمفصل اصل انگليسي و عربي و ترجمه و نقد برخي از اين تبليغات ضدشيعي موجود است.) دشمنان اسلام با انداختن عکس هايي از جاهلان قمه زن و تيغ زن، کل شيعيان را تشنگان خون (blood thirsty) مي نامند! آنان با تمسک به عکس اندکي از شيعيان غافل، به همه آنها لقب بي تمدن و وحشي و عقب افتاده و تروريست و خشن و بي منطق و مرده پرست مي دهند! به راستي اگر عزاداري هاي ما مملو از مجالس سخنراني و عزاداري هاي عاقلانه و به دور از بدعت هاي جعلي و خرافي بود، باز هم دشمنان، اينچنين بهانه اي، براي سرکوب کردن تبليغاتي شيعه و اسلام و خدا و پيامبرش داشتند؟ به راستي که چه زيبا فرمود امام ما که :«اي شيعيان! براي ما زينت و مايه سرافرازي باشيد نه مايه ننگ ما!» و چه نيکو فرمود آن مرجع تقليد دورانديش که: «شيعيان بايد با مراسم عزاداري، کاري زينبي کنند؛ يعني با منطق اسلام توام باشد و از هرگونه حرکتي که اين دين مقدس را بي منطق قلمداد نمايد، منزه باشد و عزاداران محترم و متعهد به جاي اينكه قمه را برفرق خود بكوبند در فكر آن باشند که قمه را بر سر دشمنان اسلام بكوبند. دشمناني كه اراضي آنان را اشغال و در فكر تضعيف آنان مي باشند و منابع آنان را غارت و بالاخره هر روزي با ترفند جديدي حيات اسلامي آنان را به مخاطره مي اندازند.»در اين مختصر، برآنيم که به صورت مستند و بعضا با آوردن اصل دستخط مراجع و زعماي دين، حرمت برخي بدعت ها در عزاداري را به روشني بيان کنيم تا بهانه اي براي کسي باقي نماند و غبار دروغ هايي که به برخي مراجع بسته اند را بزداييم. اميد که با مطالعه دقيق و عميق اين جزوه که متن ان را در این وبلاگ می اوریم، در پي فهم اسلام ناب باشيم. شما هم به سهم خود، اين مکتوب گرانبها را در اختيار ديگران قرار دهيد که به . رسالت الهي خود در ابلاغ آشکار پيام زيباي الهي، عمل کرده باشيد. در نوشته های بعدی متن فتاوا و دستخط علمای بزرگوار شیعه در مبارزه با این بدعت های عزاداری را خواهم اورد.
 
 
غلو و خرافه در عزاداری‌ها
 
غلو كردن در عزاداری و دخالت‌دادن خرافات در آن، يكی از آسيب‌های اصلی بر سر راه اين آيين مقدس است كه شناخت و اصلاح آن، تاثير‌گذاری اين آيين را دو چندان خواهد‌كرد. 
 غلو كردن در عزاداری و دخالت‌دادن خرافات در آن، يكی از آسيب‌های اصلی بر سر راه اين آيين مقدس است كه شناخت و اصلاح آن، تاثير‌گذاری اين آيين را دو چندان خواهد‌كرد. 
هم‌زمان با شروع ايام محرم در هرسال و نزديكی به تاسوعا و عاشورای حسينی (ع)، بحث رواج خرافات و غلو كردن در عزاداری‌ها در گوشه و كنار به چشم می‌خورد و علما و مراجع، دسته‌ها وهيات‌ها را به پرهيز از رواج اين مسايل توصيه‌می‌كنند. به نظر می‌رسد با وجود دلايل گوناگونی كه در رواج مسايل خرافی در عزاداری ها موثر است بروز چنين مسايلی يك دليل عمده بيشتر نداشته باشد و آن اينكه عزاداری برای امام حسين (ع) و خانواده‌اش به يك هدف تبديل شده است و نه يك وسيله، آن‌هم هدفی كه وسيله را توجيه‌می‌كند. 
تا زمانی كه چنين ديدگاهی در ذهن گردانندگان هيات‌ها و مراسم‌های عزاداری وجود داشته‌باشد و جلب مخاطب به هر وسيله‌ای به يك هدف تبديل‌شود ديگر نه قمه زنی عيب‌است و نه مداحی به سبك آهنگ‌های غربی قباحت‌دارد. مهمترين كاری كه می‌تواند در چنين شرايطی صورت‌گيرد اين است كه در نگرش گردانندگان اين مراسم تغيير ايجاد شود و اين تغيير جز با تشريح و تبيين اهداف واقعی قيام امام حسين (ع)ميسر نخواهدشد. 
آنچه از سخنان بزرگان و علما برمی‌آيد اين است كه هدف اصلی از بازگويی واقعه عاشورا زنده نگه داشتن آن به عنوان يك واقعه تربيتی، اخلاقی، سياسی و اجتماعی است نه اشك ريختن و ضجه زدن ،نه جلب مخاطب و مشتری و نه گريه گرفتن ازمردم. 
داستان عاشورا به پازلی می‌ماند كه يك قطعه آن عشق و عاطفه است و قطعه ديگرش عقل، يك قطعه آن ايستادگی در مقابل زور گويی و ظلم است و قطعه ديگر آن فدا كردن همه چيز و همه كس حتی فرزند شش‌ماهه در راه يك آرمان والا، يكی از مهم‌ترين درس‌هايی كه می توان از اين واقعه گرفت تطبيق است، امام حسين به ما فهماند كه اگر در چنين شرايطی كه ايشان واقع شد، واقع شديد تنها راه، ترجيح مرگ با عزت در مقابل زندگی زير چتر ذلت است. اگر چنين ديدگاهی بر عزاداری ما حاكم شود مطمئن باشيد كه ديگر نه مداحان ما به دنبال اشعار جوان جذب كن می‌روند و نه سخنرانان ما به دنبال سخنان غلو آميز برای تبيين بيشتر اهداف واقعه كربلا، بيان متن استفتاء و فتوای مقام معظم رهبری در اين خصوص به نقل از پايگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشرآثار آيت الله خامنه ای راهگشای بيشتر ما خواهد‌بود.
 
پرسش: در حسينيه‏ها و مساجد بيشتر مناطق به‌خصوص روستاها مراسم شبيه‏خوانى به‏( شبيه خوانى: نمايش وقايع حادثه كربلا است كه بصورت سنتى در يك مكان ثابت و يا در حال حركت در مسيرهاى عزادارى حسينى انجام مى شود). اعتبار اينكه از سنت‌هاى قديمى است برگزار مى‏شود كه گاهى اثر مثبتى در نفوس مردم دارد، اين مراسم چه حكمى دارند؟
 
پاسخ: اگر مراسم شبيه‏خوانى مشتمل بر امور دروغ و باطل نباشند و مستلزم مفسده هم نباشند و با توجه به مقتضيات زمان باعث وهن مذهب حق هم نشوند، اشكال ندارند، ولى در عين حال بهتر است كه به جاى آنها، مجالس وعظ و ارشاد و ذكر مصائب حسينى و مرثيه خوانى بر پا شود.
 
پرسش: استفاده از طبل و سنج و شيپور و همچنين زنجيرهایى كه داراى تيغ هستند در مجالس و دسته‏هاى عزادارى چه حكمى دارد؟ 
پاسخ: اگر استفاده از زنجيرهاى مزبور موجب وهن مذهب در برابر مردم شود و يا باعث ضرر بدنى قابل توجهى گردد، جايز نيست ولى استفاده از شيپور و طبل و سنج به نحو متعارف اشكال ندارد.
 
پرسش: در بعضى از مساجد در ايام عزادارى از عَلَم‏هاى متعددى استفاده مى‏شود كه‏(چوب يا آهن بزرگى است كه به صورت افقى بر روى كتف انسان در جلوى هيات‏ها و دسته‏هاى عزادارى حسينى به عنوان نوعى شعار حمل مى‏شود و بالاى آن صفحه‏هاى فنرى قابل انعطافى وجود دارد كه مزیّن به پَر و جواهرات و مجسمه و غيرآنهاست و گاهى موجب سؤال متدينين از اصل فلسفه آنها مى‏گردد و در برنامه‏هاى تبليغى خلل ايجاد مى‏كند و حتّى با اهداف مقدس مسجد تعارض دارد، حكم شرعى در اين رابطه چيست؟
 
پاسخ: اگر قرار دادن آنها در مسجد با شئونات عرفى مسجد منافات داشته باشد و يا براى نمازگزاران مزاحمت ايجاد كند، اشكال دارد.
 
پرسش: استفاده از عَلَم در مراسم عزادارى سيدالشهدا «عليه‏السلام» با قرار دادن آن در مجلس عزا يا حمل آن در دسته عزادارى چه حكمى دارد؟
 
پاسخ: فى نفسه اشكال ندارد ولى نبايد اين امور جزء دين شمرده شوند.
 
پرسش: اگر بعضى از واجبات از مكلّف به سبب شركت در مجالس عزادارى فوت شود مثلا نماز صبح قضا شود، آيا بهتر است بعد از اين در اين مجالس شركت نكند يا اينكه عدم شركت او باعث دورى از اهل بيت «عليه السلام » مى‏شود؟
 
پاسخ: بديهى است كه نمازِ واجب، مقدم بر فضيلت شركت در مجالس عزادارى اهل‏بيت «عليهم السلام » است و ترك نماز و فوت شدن آن به بهانه شركت در عزادارى امام حسين «عليه السلام» جايز نيست، ولى شركت در عزادارى بگونه‏اى كه مزاحم نماز نباشد ممكن و از مستحبات مؤكّد است.
 
پرسش: در بعضى از هيئت‏هاى مذهبى مصيبت‏هایى خوانده مى‏شود كه مستند به مقتل معتبرى نيست و از هيچ عالم يا مرجعى هم شنيده نشده است و هنگامى كه از خواننده مصيبت از منبع آن سؤال مى‏شود، پاسخ مى‏دهند كه اهل بيت(ع) اينگونه به ما فهمانده‏اند و يا ما را راهنمایى كرده‏اند و واقعه كربلا فقط در مقاتل نيست و منبع آن هم فقط گفته‏هاى علما نمى‏باشد بلكه گاهى بعضى از امور براى مدّاح يا خطيب حسينى از راه الهام و مكاشفه مكشوف مى‏شود، سؤال من اين است كه آيا نقل وقايع از اين طريق صحيح است يا خير؟ و در صورتى كه صحيح نباشد، تكليف شنوندگان چيست؟
 
پاسخ: نقل مطالب به صورت مزبور بدون اينكه مستند به روايتى باشد و يا در تاريخ ثابت شده باشد، وجه شرعى ندارد مگر آنكه نقل آن به عنوان بيان حال به حسب برداشت متكلّم بوده و علم به خلاف بودن آن، نداشته باشد و تكليف شنوندگان نهى از منكر است به‌شرطى كه موضوع و شرايط آن نزد آنان ثابت شده باشد.
 
پرسش: نظر شريف حضرتعالى نسبت به ادامه حركت دسته‏هاى عزادارى در شب‌هاى محرم تا نصف شب همراه با استفاده از طبل و نى چيست؟
 
پاسخ: به راه انداختن دسته‏هاى عزادارى براى سيدالشهدا و اصحاب او «عليهم السلام» و شركت در امثال اين مراسم امر بسيار پسنديده و مطلوبى است و از بزرگترين اعمالى است كه انسان را به خداوند نزديك مى‏كند، ولى بايد از هر عملى كه باعث اذیّت ديگران مى‏شود و يا فى‏نفسه از نظر شرعى حرام است، پرهيز كرد.
 
حال كه در آستانه ورود به تاسوعا و عاشورای امام حسين (ع) قرار داريم بياييد با تغيير نگرش‌های منفی در عزاداری هايمان، اين مراسم را به كلاسی اخلاقی _ تربيتی و اجتماعی و سياسی آنهم در آستانه مخاطراتی كه پيش روداريم تبديل‌كنيم
 
 
گردآونده: حسین مهرانفر saama.rozblog.com

مطالب مرتبط
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
درباره ما
اللهم عجل فی فرج مولانا صاحب العصر والزمان
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • آرشیو
    نظرسنجی
    به نظر شم اکثر پست های ما در کدام بخش باشد؟



    آمار سایت
  • کل مطالب : 67
  • کل نظرات : 18
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 4
  • آی پی امروز : 6
  • آی پی دیروز : 7
  • بازدید امروز : 18
  • باردید دیروز : 11
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل دیروز : 0
  • بازدید هفته : 18
  • بازدید ماه : 532
  • بازدید سال : 532
  • بازدید کلی : 85,108
  • کدهای اختصاصی